MyMemory, World's Largest Translation Memory
Click to expand

Language pair: Click to swap content  Subject   
Ask Google

You searched for: opstelle van spook stories ( Afrikaans - English )

    [ Turn off colors ]

Human contributions

From professional translators, enterprises, web pages and freely available translation repositories.

Add a translation

Afrikaans

English

Info

opstelle van spook stories Kortstraat

opstelle van spook stories kort

Last Update: 2015-01-20
Subject: General
Usage Frequency: 1
Quality:
Reference: Anonymous

SPOOK

Ghost

Last Update: 2014-09-13
Usage Frequency: 7
Quality:
Reference: Wikipedia

opstelle oor visvang

essays about fishing

Last Update: 2015-03-16
Subject: General
Usage Frequency: 1
Quality:
Reference: Anonymous

opstelle oor tienerswangerskap

essays on teen pregnancy

Last Update: 2015-02-17
Subject: General
Usage Frequency: 1
Quality:
Reference: Anonymous

opstelle oor drie wense

essays on three wishes

Last Update: 2015-01-23
Subject: General
Usage Frequency: 1
Quality:
Reference: Anonymous

SPOOk aan die plaas

Ghost ON THE FARM and what

Last Update: 2014-09-16
Usage Frequency: 1
Quality:
Reference: Wikipedia

opstelle verdieping my nag van beproewing

opstelle oor my nag van beproewing

Last Update: 2015-02-11
Subject: General
Usage Frequency: 1
Quality:
Reference: Wikipedia

opstelle verdieping my droom PLEK

opstelle oor my droom plek

Last Update: 2015-03-10
Subject: General
Usage Frequency: 1
Quality:
Reference: Anonymous

beskrywende opstelle

descriptive essays

Last Update: 2014-11-19
Subject: General
Usage Frequency: 1
Quality:
Reference: Anonymous

opstelle oor dinge wat geld kan koop nie

essays about things that can not buy money

Last Update: 2015-02-24
Subject: General
Usage Frequency: 1
Quality:
Reference: Anonymous

opstelle vloer my droom Vakansie

opstelle oor my droom vakansie

Last Update: 2015-02-05
Subject: General
Usage Frequency: 1
Quality:
Reference: Anonymous

opstelle oor nagmerrie

essays on Nightmare

Last Update: 2015-02-24
Subject: General
Usage Frequency: 1
Quality:
Reference: Anonymous

opstelle oor dwelms

Beauty of the world

Last Update: 2014-11-19
Subject: General
Usage Frequency: 1
Quality:
Reference: Anonymous

opstelle verdieping tienerswangerskap

opstelle oor tienerswangerskap

Last Update: 2015-03-04
Subject: General
Usage Frequency: 1
Quality:
Reference: Anonymous

opstelle vloer tieners

opstelle oor tieners

Last Update: 2014-11-13
Subject: General
Usage Frequency: 1
Quality:
Reference: Anonymous

opstelle vloer sterf dag in Die Skool kloue se kantoor

opstelle oor die dag in die skool hoof se kantoor

Last Update: 2015-02-14
Subject: General
Usage Frequency: 1
Quality:
Reference: Anonymous

Spook

SPOOK

Last Update: 2014-09-16
Usage Frequency: 1
Quality:
Reference: Wikipedia

En toe die dissipels Hom op die see sien loop, word hulle ontsteld en sê: Dit is 'n spook! En hulle het geskreeu van vrees.
Matthew 14.26

And when the disciples saw him walking on the sea, they were troubled, saying, It is a spirit; and they cried out for fear.
Matthew 14.26

Last Update: 2012-05-06
Subject: Religion
Usage Frequency: 1
Quality:
Reference: Bible

Thomas Deacon Posbus 27718 GREENACRES 6000 Sel: 073 034 0327 jimdesp@gmail.com ROOIGROND ‘N ROMAN AANTAL WOORDE: 52585 INHOUD Voorwoord Kleintyd Ngaka Mokgotsi (Die dokter) Ngaka Mokgotsi (Die leermeester) Molaodi (Die toordokter) Swartslang Grootmoeder Mama Mookodi se dood Swaarkry Die vlies Mama se medisyne Stoutstreke Ranktyd Donkerskool Ngaka Mokgotsi se dood Aubuti se wet (Ouboetie) Die padwyser Roosfontein Gauteng (Johannesburg) Alweer Aubuti! Kudumane (Kuruman) Oompie Lekau vertel (1) Oompie Lekau vertel (2) Voorwoord Ek en Bohatô Mokgotsi het by die aandvuurtjie gesit. Dit was koud en die woorde tussen ons was min. Hy het gesug en na die springende vonkies bokant die vlamme gestaar. Daar het trane oor sy wange gebiggel en in die sand voor hom neergeplof. Toe het 'n insek van die nag nadergedraf en homself ingewurm in dié welkome nattigheid. Ek wat Seaduma Lekau is het daar gesit; gekyk en gekyk, totdat die diertjie uitgekruip het en weggeskarrel het oor die sand. Ek het gevra: "Wat se gedagte is dit wat die fontein van jou oëgate oopmaak, Bohatô?" "Dis Mama Mookodi, my oompie. Ek wéét sy wag vir my aan die anderkant. Ek verlang, en ook om Grootmoeder weer te sien. Die laaste keer toe ek haar gesien het, het sy gesê: 'Jy sal mooi moet groet, want ek het 'n sak vol pyne met 'n dun velletjie rondom geword. Elke dag gryp die dood my hand...'" Toe het hy stilgebly, net gekyk hoedat die vonkies hulle skietgebed boëntoe opstuur. "Wat nóg?" wou ek weet. "Jy hoef nie bang te wees om jou hart vir oompie oop te maak nie. Oompie sal verstáán..." "En my hart verlang om Kukusi weer te sien," het hy gesê, "sy wat met die binnekant van my hart kon praat; sy wat gesê het: 'Voordat die nuwe jaar verby is, moet ek Bohatô Mokgotsi se kleinstetjie abba. 'Nou wonder ek of sy al ábba, my oompie. Sy wat weggegaan het om haar tata te begrawe..." Toe het Bohatô gehoes en die rookpypie het uit sy hand geval. Ek wou help, maar hy het gekeer: "Dis swartslang, my oompie ... Toe ek vanaand in die vlamme gesit en staar het, het ek onthou wat Grootmoeder vir my gesê het, lank gelede, toe ek nog 'n pikkanien was. Sy het gesê: 'Jy moet oppas, Swartslang is nie klaar met jou nie. Toe jy hom doodgemaak het, het die waters by die rivier geróér...'" "Jy moet vashou aan die lewe, Bohatô," het ek gesê, "want ek en tant Komiki het jou nodig. Jy sorg goed vir ons. Vergeet van swartslang; hy het net 'n gedagte geword ... niks meer nie..." Kleintyd Bohatô Mokgotsi sit in die skaduwee van die takskerm en kyk hoedat Mama Mookodi die potklei met albei haar hande vasvat; hoedat sy dit brei, totdat dit deegtaai in haar handpalms lê. Sy klik met die tong. "Hierdie klei is rég," sê sy, "net soos wat grootmoeder Letsopa my geleer het." "Waar het sy die naam van Letsopa gekry, Mama?" "Omdat sy 'n vrou van die klei was. Dis sy wat vir my geleer het om 'n kleipot só te maak dat die vrouens nie anders kan as om te koop nie. Hulle kyk die pot van alle kante en sê: 'Dis 'n mooi een hierdie; hy's stérk, hy sal die water hóú. As ons al witbeen in die grafte lê, sal die jongmeisies steeds water gaan haal daarmee.' "Maar jy wat Bohato is het nie vir Grootmoeder geken nie. Lank voor jou geboorte was die kluite op haar graf al stofgetrap deur die beeste wat verbygestap het watergate toe." Toe vra Bohatô weer: "Hoekom is ons mense so lief vir die rooibees, Mama? Elke keer as daar 'n bont kalfie aankom, raas Tata en sê: 'Nee! Dis nie Janbloed se kalf nie! Hoekom is sy lyf so bont?' Of: 'Wat se miswerk het daardie bulletjie van my nou weer aangevang? Hoekom is daar so baie bontetjies? Ek sal 'n ander bul tussen die koeie moet instuur!'" "Jy’s tog te nuuskierig," sê mama Mookodi. "Maar ek sal vertel: Lank, lank gelede, nog voordat daar lewe was, het die Skepper op die aarde afgekyk en gesê: 'Wat gaan daar onder aan? Daar is bome, gras en water. Daar is álles, maar geen lewe nie!' Toe het Hy op sy hande geblaas; Hy het rooiklei gevat en 'n dier gemaak. Toe het Hy twee dorings van 'n boomtak afgebreek en hulle so 'n bietjie verbuig. Toe het Hy hulle bokant die dier se kop vasgemaak. Hy het daardie dier van alle kante bekyk, toe blaas Hy in sy neusgate en vra: 'Wat sal Ek jou noem? Kyk hoe rooi is jy. Kyk hoe pronk die horings bokant jou kop. Kyk hoe koeskop stap jy watergat toe!' "Vir dae lank het die Skepper diep gedink, toe sê Hy: 'Omdat ek jou uit die klei van die aarde gemaak het, sal jy dieselfde naam dra, jy sal Rooibees genoem word. Ek sal vir jou 'n maatjie maak. Wees vrugbaar; laat die aarde vól word van julle.' "Toe het die Skepper al die ander diere ook gemaak, maar vir die rooies het hy gesê: 'Sorg dat julle nie naby die bontes kom nie, want dis nie julle soort nie. ‘Maar die rooies wou nie luister nie en het onder mekaar begin speel. Een-twee-drié, toe was daar meer bontes as rooies. "Dis toe dat die Skepper die mens maak. Hy sê vir die mens: 'Jy het die ongehoorsaamheid van die rooies gesien, nou gee ek hulle vir jou om op te pas. Maak net seker dat hulle nie onder die bontetjies speel nie, want dan is dit klaarpraat met hulle!' "Nou weet jy hoekom ons mense so vashou aan die rooibees. Dis omdat hulle eerste uit die klei van die aarde opgestaan het. Dis omdat die Skepper ons as wagter oor hulle aangestel het. Dis omdat hulle vir ons op die ploegland werk en vir ons melk en vleis gee. As ons hulle met die paadjie sien afstap watergat toe, práát hulle lywe met ons. Dit vertel vir ons van die rooiklei waaruit die lewe gebore is. Dit sê vir ons: jy wat mens is sal terúg. As die lewe klaar met jou baklei het, sal jou lyf ingespit word in die aarde; Jy sal weer rooigrond word." "Hoekom..." "Wag!" keer mama Mookodi, "jy vra té veel dinge op een slag. As jy eers in die skool is, sal meester vir jou antwoorde hê op al die dinge wat jy wil weet." "Daar's nog 'n ding wat ek wil weet, Mama..." "Wat is dit? Net één vraag, dan moet jy water gaan haal." "Hoekom het Mama nog nie vir my skoolklere gekoop nie. ‘Nie meer lank nie,’ het Meester gesê, dan begin die skool." "As 'n seuntjie klere dra, lyk hy soos 'n spook," sê mama Mookodi, "amper soos die gedaante wat tata Ngaka by oompie Papagae se graf sien sit het." Mama Mookodi sien die skrik in sy oë en begin weer aan die klei in haar hande te brei. "Daar is niks mooier as 'n seuntjie met 'n stertriem nie," sê sy, "maar dan moet dit van régte vel gemaak wees, nie daardie aanmekaargewerkte lappe wat vandag se mamas vir hulle seuntjies maak nie. "En jy wat Bohatô Mokgotsi is lyk tog so mooi as jy 'n stertriem aan het. Dis omdat tata Ngaka dit van regte vel gemaak het. Eers as jy skool toe gaan, mag jy skoolklere kry, anders lag die kinders vir jou. Hulle sal sê: 'Kyk daardie seuntjie met die stertriem! Kom ons terg hom so 'n bietjie!'" So loop Bohatô met die stertriem aan sy lyf en so kerm hy by mama Mookodi, totdat sy eendag sê: "Môre gaan ons dorp toe om vir jou klere te koop. Maar jy sal nie skoene kry nie, want 'n seun se voetsole moet hárd wees." "Hard soos Boraki s'n," wil hy weet. "Nog harder," sê Mama Mookodi, "en skurwer as daardie hond van jou se pote." "Kan Boraki saamdraf?" "Nee, netnou verdwaal hy. Hy’t mos die gewoonte van 'n straatbrak, draf al agter vreemde mense aan, maak nie saak hoe kwaai hulle vir hom lyk nie!" "Ek sal hom aan 'n riempie vasmaak, Mama" "Nee, hy moet die hoenders van die werf af weghou, anders skrop hulle die groentetuin deurmekaar!" o o 0 o o Mama Mookodi koop vir hom 'n hemp en 'n broek en 'n onderbroek by die jood se winkel op die dorp. Toe sy klaar gekoop het, haal die jood 'n hand vol lekkers uit 'n bottel wat op die toonbank staan. Hy vat aan sy krom neus en vra: "Sweets for you, little one?' Bohatô verstaan nie wat die jood sê nie. Mama Mookodi klik met die tong. "Die man praat Engels," sê sy, "maar jy sal dit eers verstaan as jy vér geleer het in die skool. Is jy nie dankbaar nie? Sê dankie vir die jood!" "Ke a leboha, mojode," sê Bohatô. Die jood lag. "You will enjoy going to school. But you will have to study hard. You must make your mother proud. You must study, little one!" Hy lag so rof dat sy maag op en af skud soos 'n velsak vol water. Toe vryf hy weer aan sy neus, maar voordat hy kans kry om verder te praat, vat mama Mokodi Bohatô se hand. "Ke a leboha, mojode. Hierdie kind se klere moet nog gewas en gestryk word. Hy moet rég wees as die skool begin. Ngaka Mokgotsi se seuntjie mag nie met 'n stertriem aan op die skoolbanke sit nie" Daardie aand sit hulle by die vuur, Bohatô, mama Mookodi en Ngaka Mokgotsi. Aubutie Lerotho en ausi Mokorwane is ook daar. "Ek sien jy het skoolklere vir Bohatô gekoop," sê Ngaka Mokgotsi, "maar al die jare moes sy aubuti tevrede wees met net 'n stertriem aan die lyf! Wat maak hierdie seuntjie van jou belangriker as sy aubuti?" "Die kinders by die skool sal hom spot," sê mama Mookodi. "Soos wat sy aubuti gespot is? Al die gespot het 'n man van hom gemaak!" sê tata Ngaka. "Kyk hoe fluks werk hy saam met my op die ploegland. Hy't beeste en bokke vir homself bymekaar gemaak! Die spot en lag was níks! Gister se winde het dit lankal toegewaai!" "Lapklere maak 'n seuntjie se lyf sag," sê aubuti Lerotho. "En as sy lyf eers sag is, sal die swaarkry van die lewe op hom toesak. Dan word hy soos 'n ou man wat heeldag voor die huis sit en rook en praatjies maak." "Dis waar," sê ausi Mokorwane. "Hierdie seuntjie van Ngaka Mokgotsi is bederf. Toe ek en Lerotho skool toe gedraf het, het ons nie sulke goed soos skoolklere geken nie. Ons moes tevrede wees met wat mama Mookodi aan ons lywe gehang het!" "Dinge het verander," sê mama Mookodi. "Toe júlle vir die eerste keer skool toe gegaan het, was die mense tevrede met wat hulle gehad het, solank daar net 'n stuk lap om die lyf gehang het. Maar vandag se lewe is soos Janfiskaal. Eers as hy jou gevang het is hy tevrede, dan hang hy jou aan die naaste doringtak op en die mense sê: 'Kyk daardie een! Hy het nie vir Fiskaal sien kom nie, nou hang hy pens en pootjies aan 'n tak!' Hulle skud met die koppe en klik met die tonge: 'Ons wil nie so hang nie. Kyk hoe hang hy daar...' Mama Mookodi tel vir kleinsus Pikôkô van die misvloer af op. "Die kind sit en slaap wragtag met haar kop in die warm as! Dit het slaaptyd geword" Bohatô stap saam met sy mama. Vir oulaas hoor hy nog hoedat aubuti Lerotho sê: "Daardie seuntjie het die wensbeentjie van sy mama geword, hy sal 'n ou man wees, dan gryp hy nog aan haar rokspante vas." o o o 0 o o o Soggens, nog voordat die son sy flikkers oor die aarde gooi, moet Bohatô saam met die ander kinders skool toe stap. Dan loer mama Mookodi deur die venster. "Moenie jou klere bemors nie," raas sy agterna. "As jy in die stof rondrol of jou klere skeur, word daar nie weer gekoop nie. Dan sal jy tevrede moet wees met 'n stertriem aan die lyf!" Bohatô weet dat die kinders vir hom sal lag en spot; daarom speel hy nie rof en hy klouter ook nie deur die doringdraad soos hulle nie. "Hoekom speel jy nie rof soos ons nie?" wil die seuns weet. "En hoekom klouter jy nie deur die draad nie? Kyk hoe rol ons soos donkies in die stof. Moenie bang wees nie; ons sal nie vir jou mama vertel nie. Kyk hoe wittand staan die meisiekinders vir jou en lag. Hulle dink daar is iets verkeerd met jou lyf..." Maar Bohatô sê: "Nee, as my klere stukkend is, sal mama Mookodi nie nuwes koop nie, dan moet ek met 'n stertriem aan die lyf skool toe. Hoe sal julle dán vir my lag! En as die meisiekinders my sien, sal hulle éérs lag! Maar die ergste van alles sal wees as meester my met daai dun latjie raps! As ek by die huis kom, sal mama Mookodi vra: 'Was jy stout by die skool? Hoekom is jou boude so bont?' En as Ngaka Mokgotsi die ploegland se modder van sy voete afskud, sal mama Mookodi sê: 'Hierdie seun het moeilikheid gemaak by die skool!' "Tata Ngaka sal my sóóó staan en bekyk; sy oë sal begin rol in hulle kaste. 'Dis tyd dat jy kortgevat word!' sal hy sê. Miskien was dit nie 'n goeie ding om hom skool toe te stuur nie! Daardie plek is besig om ‘n luiaard van hom te maak!' o o o O o o o Smiddae sit en wag Boraki op die werf en as hy vir Bohatô sién aankom, maak hy of hy hard aan die werk is met die hoenders. Hy jaag hulle heen en weer, totdat hulle op die oorhangtakke van die peperboom skuiling soek, dan kom hy reguit na Bohatô toe aangedraf. Met sy tong lek hy sy bene, en as Bohatô afbuk om hom te streel, lek hy sy arms en gesig ook. Dan vra Bohatô: "Het die hond hard gewerk? Kyk hoe moeg is hy! Die mense maak nie mooi met hom nie; hierdie hond van my het vandag nog nie 'n stukkie vleis gekry nie!" "Kyk hoe rond is sy pens," sê mama Mookodi. "Vreet, dis al wat hy doen!" Maar as daar kos gemaak word, vreet hy wat Boraki is lekker saam. "Hierdie brak lewe net so lekker soos jy," raas mama Mookodi. "Hy word gruwelik bederf!" As Bohatô klaar geëet het, trek hy sy skoolklere uit en sit sy stertriem aan. Dan moet hy die diere in die veld gaan oppas. Dis vir hom lekker as die son oor sy kaal lyf spoel en dan wens hy dat dit nie nodig is om Mojode se klere skool toe aan te trek nie. Skoolklere is net in jou pad as jy die lekker dinge van die lewe wil geniet, want jy word gedurig gewaarsku dat dit vuil sal word. 'n Stertriem maak al die plekke toe wat nie gesien mag word nie, maar jou lyf bly óóp sodat die wind en die son jou kan lek soos 'n hond wat sy baas spoegtong groet as hy terugkom van ver paaie af. As Bohatô en Boraki in die veld agter die diere rondspeel, vergeet hy van skoolgaan en dink hy nie aan meester se latjie nie. Maar môre, as hy weer pak gekry het, is hy dankbaar vir die winkelbroek wat sy boude so mooi toemaak. o o o 0 o o o Meester leer hulle sokker speel, maar hulle tone word seer van die skoppery. Dan rus hulle 'n bietjie, maar elke keer as hulle skop, is die seer erger. Die seuns word ook gewys hoe om die bal met hulle koppe te laat hop. Ander kere laat hop hulle hom met die kniekoppe. Later begin hulle spanne maak wat teen mekaar speel, maar hulle voete blý seer... Toe mama Mookodi sien hoe stukkend haar seuntjie se tone is, sê sy: "Dit lyk asof jy deur 'n klomp ganse toegetakel is. Sulke tone het ek laas gesien toe ek nog ‘n dogtertjie was. Toe was dit 'n klomp ganse wat vir kleinboetie Kotikoti aan die tone beetgekry het." Daardie aand tel mama Mookodi die geld wat sy in 'n trommeltjie onder die bed bêre. Bohatô hoor hoedat tata Ngaka vra: "Pla die geld jou? Sit dit weg sodat ons kan slaap." "Ek tel maar net," hoor hy sy mama sê. "Miskien het iemand skelmpies van my geld gesteel..." o o o O o o o Die volgende dag sê mama Mookodi: "Vandag gaan jy saam met my dorp toe. “Roer jou litte; gaan was jou voete by die kraal. Ek sal nuwe pleisters op jou tone moet plak. En onthou: Boraki gaan nie saam nie!" "Hoekom gaan ons dorp toe?" Om vir jou ordentlike tokse koop. Julle seuns raak glad te rof as julle sokker speel." Toe Bohatô van die krip af terugkom, plak mama Mookodi nuwe pleisters op sy tone. "Nou is die seer mooi toegemaak," sê sy. "Ons sal ons lywe moet roer, want Mojode se winkel is ver." Mojode vryf oor sy neus toe mama Mookodi die geld vir hom aftel. "Very nice shoes," sê hy. "The other children will be jealous.. You want to fit it, little one?" "Dit sal pas," sê mama Mookodi, my seun sal hulle gou met die spelery uittrap. Leerskoene vir hom ook, mojode.” “Very nice shoes,” sê Mojode en haal ‘n boks van die rak af. “Hier, laat jou seuntjie dit fit. Die size sal reg wees.” Bohatô lag wittand. “Die ander kinders sal …" “Nie vir die skool bedoel nie,” sê Mama Mookodi. “Net vir kerk toe gaan. In daardie plek moet jy ordentlik lyk, want daar sien Modimo jou van kopnaat tot hakskeen raak. Daar moet jy fyn trap, anders klap die kluite op jou kis!" oooOooo Maandag bind mama Mookodi die tokse in 'n slopie toe. "Jy moet versigtig wees," sê sy, "hierdie tokse mag nie iets oorkom nie. Maak seker dat die seuns dit nie verniel nie. Meester sal vir jou wys hoe om die lyntjies in te ryg." "Wat roer in daai slopie?" wil die seuns weet. "Wys vir ons …." "Ek mag nie,” sê Bohatô. “Meester sal vir julle wys." o o o 0o o o Meester bekyk die tokse van alle kante, net soos wat tata Ngaka maak voordat hy 'n bees koop: voel hiér, vat dáár, skud met die kop. "Hierdie is goeie tokse," sê hy. Elke toks het 'n lyntjie wat deur die gaatjies geryg moet word. Ek sal dit vir jou doen." Maar Bohatô verstaan nie die tokse so mooi nie, want die gaatjies lyk soos die ogies van baie diertjies wat vir hom loer. "Wat doen jy nou?" wil meester weet toe Bohatô die tokse uittrek. "Gaan jy nie speel nie?" "Die seuns kan maar skop," sê hy. "Hierdie goed is swaar! Dit voel of ek in beesmis getrap het." Meester trek 'n vies gesig: "Jy is 'n ondankbare seun! Jou mama het my vertel van die tokse wat sy gaan koop. Sy't al haar spaargeld daarvoor gevat, nou wil jy dit nie aantrek nie! Daai mama van jou se hart sal baie seer wees ..." Bohatô gaan sit eenkant en kyk hoedat die seuns oor en weer baklei om die tokse aan te trek. Party se voete is te groot, andere s'n is weer te klein, daar's nie eers plek vir die tone nie. Later is dit net 'n paar seuns wat oor die tokse baklei. "Moenie Bohatô se tokse verniel nie!" sê Meester. "Elkeen sal 'n beurt kry…. As julle klaar is, bring dit vir hom, sodat hy dit in die slopie kan toeknoop." Daardie nag droom Bohatô dat die tokse hom jaag. Hulle word kwaai osse met gevaarlike horings wat hom in die veld wil vaskeer. Elke keer as hy agter 'n bos wil induik, peul daar 'n klomp diertjies uit wat hom terugjaag na waar die kwaai osse vir hom staan en wag. Net toe die voorste os hom met sy horings wou skep, skrik hy wakker. Die volgende môre wil Mama Mookodi weet: "Hoekom het jy laasnag so te kere gegaan? Dit het geklink asof jy vermoor word! Jy't weer gisteraand te veel vleis geëet!" Maar Bohatô antwoord nie. Toe hy sy boeke vat, vra sy weer: "Hoekom vat jy nie die tokse saam skool toe nie?" "Ek is bang vir hulle, Mama." Mama Mookodi skud haar kop. "Jy’s ‘n onnosel mannetjie! Net soos jou grootmoeder van anderkant die sloot! Haar lyf het dun geword van ouderdom, nou kan sy nie verstaan as iemand vir haar iets gee nie. Sy gooi dit weg of begrawe dit agter die huis. Ngaka Mokgotsi sal met jou gal werk as jy daai tokse hier los; hy is lankal lus vir daardie boudjies van jou!" Bohatô vryf met sy vingers oor die tokse se neuste. "Hierdie tokse is kwaad vir my, Mama! Kyk hoe loer die ogies vir my!" Tata Ngaka kom die huis binne. Hy hoor hoe Bohatô huil; hy gaan staan voor sy vrou. "Hierdie kind van jou word bederf," sê hy. "Hy kry alles wat sy oë sien, maar hy speel net 'n rukkie daarmee. Wat gaan ons maak as hy net so oorlams raak soos daardie seuns wat die voete dwars draai as hulle ouers probeer om die paadjie van die lewe vir hulle reguit te buig? Hulle word soos opdrifsels wat met die rivier afspoel, nikswerd drommels! Jy wat Mookodi is steek al die geld wat met die room en die kalwers en die velle verdien word net so in hierdie seuntjie se lyf! Hy moet gelooi word!" Bohatô sluip om die hoek van die huis, want sy tata se stem klink soos die gedonder van swaar weer wat snags oor die berg aangerol kom. Daardie rumoer maak jou so bang dat jy jouself onder die velkaros toemaak, totdat alles weer stil en rustig is. o o o 0 o o o Moruti sê vir Bohatô: "Jy moenie die skool los nie. As jy goed leer, kan jy 'n skoolmeester word. Jou mama spog by

onbutsman translated into English

Last Update: 2015-03-27
Subject: General
Usage Frequency: 1
Quality:
Reference: Anonymous
Warning: Contains invisible HTML formatting

Ons vennote se raad oor veiligheidskwessies • Seksueel eksplisiete en gewelddadige materiaal • Kuberteistering • Blootstelling aan vulgêre taal • Die deel van te veel inligting • Wanneer jou kinders vreemdelinge aanlyn ontmoet • Gebruikerinhoud – kinderpornografie • Wanware, strooipos en uitvissing Seksueel eksplisiete en gewelddadige materiaal Dit kan pret en leersaam wees om op die internet rond te blaai, maar soms kan kinders blootgestel word aan seksueel eksplisiete en gewelddadige materiaal, veral op sosiale netwerke en webwerwe met gebruikerinhoud. Soms kan hierdie blootstelling die gedrag van jongmense beïnvloed en hul aanmoedig om dinge te probeer wat vir hulself en ander mense rondom hulle skadelik kan wees. Sosiale netwerke speel ’n groot rol in ons daaglikse lewens. Dit is belangrik om gereelde, oop en eerlike gesprekke te hê met jou kinders oor hul ervarings op dieinternet en die dinge wat hulle teëkom. Ouers, gesels met julle kinders oor die potensiële gevare op die internet, en vra vir hulle om vir jou te sê as hulle ooit onveilig voel, of as hulle ooit blootgestel word aan inhoud wat hulle ongemaklik laat voel. Sommige videodeling-webwerwe, soos YouTube, het ’n manier vir gebruikers om inhoud te ‘vlag’ wat hulle glo onvanpas is. YouTube-moderators analiseer dan die video en sal dit afhaal as dit onvanpas is. Op plaaslike sosiale netwerke soos MXit kan gebruikers die netwerk in kennis stel van onvanpaste inhoud deur ’n “.rat”-bevel in te voer wanneer hulle in ’n kletskamer is. Dit stel MXit se moderators in staat om die laaste 30 stringe van die gesprek te sien, en hulle kan op die gepaste manier reageer. Gebruikers kan ook MXit se Tradepost besoek, en ’n berader vind onder MXit Reach > Ask Doc. As ’n gebruiker verkies om berading te ontvang in die regte wêreld, word dit aanbeveel dat hulle met ’n volwassene praat wat hulle vertrou, of om met ’n berader te gesels by Childline, op die tolvrye nommer (08000 55555). Hier is ’n paar nuttige wenke vir ouers wat hul kinders wil beskerm teen blootstelling aan onvanpaste inhoud op sosiale netwerke: •As jou kind ’n gereelde gebruiker is van ’n sosiale netwerk, word dit aanbeveel dat jy ook inteken op die netwerk en jou kind byvoeg as ’n volger, kontak of vriend. Dit sal jou in staat stel om te monitor hoeveel tyd hulle op die netwerk spandeer. •Spandeer tyd daarop om die spesifieke netwerk wat jou kind gebruik, te verken en navigeer, sodat jy kan verstaan watter interaksies jou kind by betrokke kan raak. •Gaan jou kind se kontakte, vriende en volgers gereeld na. As jy iemand se profiel sien wat jou ongemaklik maak, bespreek dit openlik met jou kind. •Wees eerlik en direk: gesels gereeld met jou kind oor die potensiële gevare in sulke omgewings, en vra vir hulle om vir jou te sê as hulle ooit onveilig voel, of as hulle prente ontvang wat hulle ongemaklik laat voel. •As jy agterkom dat jou kind ewe skielik ’n sosiale netwerk minder begin gebruik, kyk of hulle ’n geheime foon of profiel het (dit kan bloot net wees dat hulle lugtyd op is, maar dis goed om tog net te kyk). •Dis gewoonlik nie ’n goeie idee om jou kind se toegang tot sosiale netwerke en dieinternet te blokkeer nie. Dit beteken net dat hulle toegang sal kry waar jy hulle nie kan begelei of toesig hou oor hulle nie, en dit kan lei tot verdere skade. Vir meer inligting, besoek die Film- en Publikasieraad (FPB) se webwerf by www.fpb.gov.za of skakel 0800 148 148 (tolvry). Kuberteistering Die internet en ander inligting- en kommunikasie-tegnologieë het nuwe geleenthede geskep om sekere belangrike kinderregte te verwesenlik, insluitend die reg tot inligting en die reg om hul opinies uit te druk oor belangrike kwessies. Maar hierdie tegnologieë maak kinders ook meer vatbaar vir gevare soos kuberteistering en uitbuiting. Kuberteistering is die gebruik van die internet en elektroniese kommunikasiemedia om ’n ander persoon seer te maak kwaad aan te doen. Dit kan afknouery, dreigemente of vernedering van die geteisterde party insluit deur enige een of ’n kombinasie van sosiale media/netwerke, e-pos, SMS, prentboodskappe, ens. Sommige boodskappe kan regtig seermaak, soos naamgooiery, die deel van vertroulike inligting, of die neem en deel van foto’s wat ’n ander jongmens op een of ander manier ontbloot, sonder die persoon se toestemming. Ouers moet bewus wees daarvan dat kuberteistering nie net beperk is tot tyd op die rekenaar nie, want baie kinders in Suid-Afrika het toegang tot die internet deur hul selfone. Dit beteken hulle kan enige tyd van die dag geteister word deur iemand wat toegang tot hulle het deur die internet (soos vriende, volgers of kontakte op sosiale netwerke). Dit is elke ouer se plig om seker te maak hulle kinders is veilig aanlyn, net soos wat hulle in die regte wêreld is. Om dit te doen moet ouers altyd een stappie voor hul kinders wees, en moet die gevare verstaan wat hul kinders aanlyn en vanlyn kan teëkom, asook wat om te doen as hul kind in gevaar is (of dit nou fisiese of sielkundige gevaar is). Om te voorkom dat jou kind ’n slagoffer van kuberteistering is: •Weet watter webwerwe jou kinders besoek of op sosialiseer. Vind uit oor die werwe se bepalings en voorwaardes, en watter veligheid- en sekuriteitsmaatreëls hulle in plek het. •Bou ’n oop verhouding met jou kinders. Luister na hulle, en moenie oorreageer wanneer jou kinders besluit om iets met jou te deel nie; probeer om altyd ’n oplossing of vertroosting te bied, en neem stappe om jou kind te help. •Wees ook bewus dat jou kind moontlik die boelie kan wees, selfs al word dit nie so bedoel nie; herinner jou kinders dat skadelike woorde en dade nie teruggeneem kan word nie. •As daar bewyse van kuberteistering is, hou rekord daarvan en indien nodig, rapporteer dit aan die regte owerhede. Jy sal elektroniese bewyse en regstreekse data nodig hê om ’n volledige verslag in te dien. As jy ’n slagoffer van kuberteistering was, kontak Childline SA en praat met ’n ervare berader daaroor. Jy kan Childline kontak op die tolvrye nommer 08000 55555 of besoek UNICEF se webwerf vir meer inligting. Blootstelling aan vulgêre taal Dit is nie maklik om jou kinders te probeer beskerm teen vulgêre taal nie. Of dit nou by die skool, in die publiek, op televisie of aanlyn is, vloektaal gebeur in die oomblik en daar is nie veel wat jy kan doen om dit te keer of om nié jou kinders daaraan bloot te stel nie. Sommige webwerwe en sosiale netwerke het ingeboude vloekfilters om gebruikers te beskerm. Byvoorbeeld, op MXit kan gebruikers die netwerk in kennis stel van onvanpaste gedrag of taal deur ’n “.rat”-bevel in te voer in ’n kletskamer. Dit stel MXit se moderators in staat om die laaste 30 stringe van ’n gesprek te sien, en hulle kon op gepaste wyse reageer. Maar die meeste sosiale netwerke het nie hierdie beskerming nie. In sommige gevalle moet onderwysers, ouers, voeë en sorggewers sélf sulke filters installeer op rekenaars by die huis of in publieke areas. Advies wat jy vir kinders kan gee: •Wees ’n verantwoordelike gebruiker - moenie skinder of stories oor mense oorvertel nie. ’n Lelike boodskap kan by jou stop. •Moenie aanlyn dinge sê uit woede of frustrasie nie. Moenie jou foon of rekenaar gebruik om iemand terug te kry nie. Sodra jy iets aanlyn sê, is daar geen manier om dit terug te trek nie. • Onthou, wanneer jy iets aanlyn plaas, plaas jy dit na die hele wêreld! As jy as ’n kind blootgestel is aan vulgêre taal, rapporteer dit dadelik aan ’n volwassene, of gesels anoniem met ’n berader by Childline, via die tolvrye telefoonberadingsdiens by 08000 55555. Die deel van te veel inligting Die internet is ’n kragtige kommunikasiemedium, nie net omdat dit mense toelaat om amper gratis met vriende en familie te kommunikeer nie, maar ook omdat dit die potensiaal het om mense se lewens ten goede te verander. Maar die medium is ook al gebruik om ander mense seer te maak, veral kinders. Kinders vertrou maklik, en is nie altyd bewus daarvan dat mense kwade motiewe kan hê nie. Dit is veral waar is dit kom by persoonlike inligting. Deur in te teken op dienste soos sosiale netwerke en inkopiedienste, moet gebruikers hulle regte inligting invoer, soos regte name, ligging, ouderdom, adres en telefoonnommers. Daar is nie noodwendig iets daarmee fout om dit te doen nie, , maar kinders moet verstaan dat hierdie inligting teen hulle gebruik kan word as dit in die verkeerde hande beland. Daar is altyd die opsie om “valse” aanlyn-identiteite te gebruik of om foonnommers en e-posadresse van publieke gebruikers te versteek. Dit is nie veilig om persoonlike inligting sommer net aanlyn te deel nie. Soms vra mense vir persoonlike inligting sodat hulle dit kan misbruik. Hulle kan byvoorbeeld jou identiteit steel, of jou in die regte wêreld vind en jou op een of ander manier seermaak. Dit is nie net kontakbesonderhede wat ’n mens versigtig moet deel nie, maar ook wagwoorde en ander geheime aanmeldkodes. Sommige mense wat in verhoudings is, deel persoonlike wagwoorde as ’n manier om hul liefde en vertroue uit te beeld. Maar as die verhouding tot ’n einde kom, kan die ander persoon aanmeld op hul rekening om skadelike of onvanpaste boodskappe namens hulle uit te stuur. Hier is ’n paar wenke vir kinders oor watter inligting om veilig te hou: •Maak seker die privaatheidsinstellings van jou webwerf en sosiale netwerke is so opgestel dat slegs mense wat jy aanvaar het as vriende of kontakte jou inligting kan sien. •Moet nooit jou selfoonnommer deel nie, veral nie met vreemdelinge nie. •Moet nooit jou regte naam gebruik nie. Sommige aanlyn dienste en sosiale netwerke laat gebruikers toe om te registreer met ’n skuilnaam of bynaam. •Moenie vir iemand vertel waar jy woon of waar jy skoolgaan nie. •Moenie persoonlike inligting oor jou vriende deel nie. •As jy ongemaklik voel met ’n gesprek in ’n kletskamer, verlaat eerder die kletskamer of blokkeer die persoon wat met jou probeer klets. •Hou al jou wagwoorde en persoonlike identifikasienommers (PIN’e) vir jouself en moet nooit vir iemand anders toegang gee tot jou foon of rekenaar as jy nie by is nie. •As jy ’n foon met iemand deel of ’n publieke rekenaar gebruik, moenie dat die rekenaar jou wagwoorde onthou nie, en moenie jou sosiale netwerk stel om jou outomaties aan te meld nie. •Hou jou aanlyn verhoudings aanlyn. MOENIE in die regte wêreld ontmoet nie. As jy onseker is, vra jou ouers of sorggewer, of gesels met ’n Childline-berader by 08000 55555 (tolvry) of kyk na hierdie behulpsame video’s. Wanneer jou kinders vreemdelinge aanlyn ontmoet Was jy al ooit bekommerd oor sommige van die mense wat jou kind “vriende” noem aanlyn? Kinders dink soms dis fantasties om baie vriende te hê op sosiale netwerke, en aanvaar vriendversoeke sonder om te veel daaroor te dink. Jy moet vir jou kind vra: ken jy regtig hierdie persoon, en is hulle wie hulle sê hulle is? Net soos jy nie jou kind sal toelaat om oor te slaap by ’n vriend se huis as jy nie die familie ken nie, moet dieselfde reëls geld vir aanlyn vriendskappe. Toe ons kinders was, het ons ouers elke dag vir ons herinner om nie met vreemdelinge te praat nie. Ons moet ook vir ons kinders sê (elke dag as dit nodig is) dat hulle nooit gesprekke moet aanknoop met mense wat hulle nie ken nie, en hulle moet veral nie privaat gesprekke hê met vreemdelinge nie. ’n Aantal aanlyn sosiale netwerke het veiligheidsinstellings wat help om jou kinders veilig te hou: •Die enigste manier waarop ’n persoon kan klets of ’n gesprek begin met iemand anders op ’n sosiale netwerk, is as die gebruiker hom of haar as ’n vriend, kontak of volger aanvaar. •Die meeste kletskamers het ’n funksie om ’n persoon te blokkeer as die gebruiker niemet hulle wil gesels nie. In MXit kan ouers die kletskamer-program heeltemal blokkeer (Gaan na Mxit > Info > Chat Zone Block). •Die meeste sosiale netwerke het ’n minimum ouderdom van 13 vir gebruikers om te registreer. Dit is om kwesbare gebruikers te beskerm wat nog nie emosioneel volwasse genoeg is om met hierdie tipes platform om te gaan nie. •In nakoming van Suid-Afrika se Kinderbeskermingswet, laat MXit nie volwassenes toe om enige interaksie met kinders of tieners te hê nie. Alle kletskamers word verdeel in die ouderdomsgroepe 13 tot 17, 18+ en volwassenes, om seker te maak dat interaksies in die kletskamers gepas is vir die ouderdomsgroepe. Die meeste private kletskamers word met wagwoorde beskerm, wat beteken toegang is slegs per uitnodiging. •Die meeste kletskamers word dag en nag nagegaan, met moderators wat betrokke is in al die Teen Zones in MXit, byvoorbeeld. Kinders: onthou, moet nooit jou persoonlike inligting deel of instem om iemand in die regte wêreld te ontmoet nie. Soms voel dit of jy iemand ken wat jy aanlyn ontmoet het as jy ’n paar keer met hulle gesels het, maar hulle is nog steeds vreemdelinge. Gebruikerinhoud – kinderpornografie Soms neem gebruikers kaalfoto’s of -video’s van hulself met selfone vir persoonlike gebruik. Maar hierdie inhoud beland soms in die verkeerde hande. Byvoorbeeld, jou foon, skootrekenaar of rekenaar kan gesteel word of ’n kuberkraker kan jou data steel. Hierdie tipe foto’s en video’s kan soos ’n veldbrand versprei deur mobiele en sosiale netwerke. Daar was al telke gevalle waar kinders geskors is van skool of universiteit, of mense het al hul werk verloor, as gevolg van foto’s wat hulle of hul vriende aanlyn geplaas het. En dit kan selfs lei tot ’n kriminele rekord - as die persoon in sulke foto’s en video’s onder 18 is, is die besit en verspreiding daarvan kinderpornografie en dit is ’n strafbare oortreding. Die Film- en publikasiewet definieer kinderpornografie as enige beeld, hoe dit ook al geskep is, van enige beskrywing van ’n persoon, werklik of nageboots, wie jonger as 18 is, of uitgebeeld of beskryf word as jonger as 18 wat: •’n Seksuele daad uitvoer; •Deelneem aan, of iemand bystaan om deel te neem aan ’n seksuele daad; of •Die lyf, of dele van die lyf wys of beskryf, op ’n wyse of in omstandighede wat, binne die konteks, gelykstaande is aan seksuele uitbuiting. Pligte van internettoegang en diensverskaffers (ISPs) Kindergerigte diensverskaffers, insluitend kletskamers, op mobiele sellulêre telefone of dieinternet, moet verseker dat hul dienste nie gebruik word vir die uitvoer van misdade teenoor kinders nie (soos kinderpornografie), verseker dat veiligheidsboodskappe vertoon word, ’n meganisme verskaf waarmee kinders verdagte gedrag kan rapporteer op kletskamers aan die Suid-Afrikaanse Polisiediens (SAPD). Verder moet hulle inligting verskaf oor sagteware of ander nutsgoed wat gebruik kan word om toegang tot inhoudsdienste en kontakdienste te filter of blokkeer, waar die toelating van kinders ’n oortreding sal wees volgens die Film- en publikasiewet. Enige persoon wat nie voldoen aan hierdie bepalings nie sal skuldig wees aan ’n oortreding. Ouers, help jul kinders om te verstaan hoekom hulle nooit prente moet aanstuur of plaas wat hulle in die vernedering kan bring nie, selfs al doen hulle vriende dit. Enigiemand wat materiaal teëkom wat klassifiseerbaar is as kinderpornografie word aangemoedig om dit by die FPB aan te meld met die tolvrye nommer 0800 148 148, of deur die FPB se webwerf te besoek vir meer inligting: www.fpb.gov.za Wanware, strooipos en uitvissing Vir elke wonderlike en goeie ding aanlyn is daar ongelukkig ook aaklige goed. Wanware, strooipos en uitvissing is ’n paar van die ernstige negatiewe goed van die aanlyn wêreld. Wat is dit alles? Wanware is sagteware wat jy aflaai, gewoonlik sonder dat jy daarvan weet, wat probeer om jou rekenaar te beskadig of te deaktiveer. Wanware kom voor in verskeie vorms, dikwels in skakels na werwe wat jy dink veilig is, of wat jy ken. Strooipos kom ook in verskeie vorms, maar is gewoonlik inhoud wat jy kry as boodskappe, e-posse en plasings. Dit word gewoonlik gestuur na allerhande mense van maatskappye en plekke wat jy nie ken nie. Dit is ’n poging om jou te kry om iets te koop of om ’n webwerf te besoek. Dit is irriterend en mors jou tyd, en kan jou ook na onveilige werwe neem. Uitvissing is waar jy boodskappe kry van iemand wat voorgee dat hulle iets of iemand is wat hulle nié is nie. Dit kan iemand wees wat voorgee of hy van jou plaaslike bank is, en wat sê dat jy iets gewen het. Intussen is dit iemand wat jou inligting probeer steel. Dit is belangrik om te weet wat elkeen van hierdie dinge is, sodat jy dit kan vermy om inligting oor jouself of jou familie weg te gee, of geld te verloor of blootgestel te word aan dinge wat jy nie wil sien nie. Om jou te help om hierdie goed te vermy, volg hierdie basiese reëls: •As jy ’n boodskap ontvang wat te goed klink om waar te wees, is dit gewoonlik nie waar nie. As ’n boodskap sê dat jy ’n kompetisie gewen het waarvoor jy nie ingeskryf het nie, vee dit uit! •As ’n boodskap vra vir persoonlike inligting as deel van ’n “sekuriteitsprosedure”, wys dit vir ’n volwassene. Geen maatskappy wat sy sout werd is stuur boodskappe uit wat vra vir jou inligting nie, so vee dit uit! •Vertrou jouself. As ’n boodskap vreemd lyk, of jy nie daarvoor gevra het nie, of dit vir jou gratis goed aanbied in ruil vir jou inligting. Vee dit uit!

speech on social networks

Last Update: 2015-02-19
Subject: General
Usage Frequency: 1
Quality:
Reference: Anonymous
Warning: Contains invisible HTML formatting

Add a translation