MyMemory, World's Largest Translation Memory
Language pair:
 Subject   
Ask Google

Results for nag aaral translation from Tagalog to Cebuano

Human contributions

From professional translators, enterprises, web pages and freely available translation repositories.

Add a translation

Tagalog

Cebuano

Info

Tagalog

nag-uusap

Cebuano

nag-tabi

Last Update: 2012-10-03
Usage Frequency: 1

Tagalog

May’pa sa akong mga damgo, aduna pa’y ikaw ug ako Ohh kon mao man gani, maypa’g matog ko’g balik Pukawa ra ko’g buwag na mo Kuyog-kuyog pa ko ninyo’ng duha, Sungog-sungugon ka Pa as if nga gikilig apan diay nagsakit Di’ ta uyab, wala’y ikaw ug ako, Apan kon magselos ko, ayaw pagbuot, Sige na lang ta ani’g Ha Ha Ha katawa Ha Ha Ha hasula ‘ning kahimtanga Selos nga lisod g’yud kapugngan Labaw na’g siya ang imong kauban Ngano ma’ng mahadlok ko’ng ma wa’ ka nga wa man g’yud tika ma ako-a Mao’ng sorry na, Wa ko g’yud damha, akong dakong sala Na-fall ko nimo do, promise, di’ na g’yud ma-otro Kay di’ ta uyab, wala’y ikaw ug ako, apan kon magselos ko, ayaw pagbuot, Sige na lang ta ani’g Ha Ha Ha katawa Ha Ha Ha hasula Unsaon ta man? wala na ko’y mahimo, Pirme’ng pahisgot na lang ba ‘ko ani kutob? Sige na lang ta ani’g Ha Ha Ha katawa Ha Ha Ha hasula Awa lang (awa lang) magkadayon ra ‘nya ta puhon, Purya buyag intawon Ayaw nalang ug angal kay FLAMES ang nag-ingon Mao na’ng sa pagkakaron Ha Ha Ha katawa Ha Ha Ha hasula Kay di’ ta uyab, Wala’y ikaw ug ako, Apan kon magselos ko, ayaw pagbuot, Sige na lang ta ani’g Ha Ha Ha katawa Ha Ha Ha hasula Unsaon ta man? Wala na ko’y mahimo, Pirme’ng pahisgot na lang ba ‘ko ani kutob? Sige na lang ta ani’g Ha Ha Ha katawa Ha Ha Ha hasula Ha Ha Ha katawa

Cebuano

May’pa sa akong mga damgo, aduna pa’y ikaw ug ako Ohh kon mao man gani, maypa’g matog ko’g balik Pukawa ra ko’g buwag na mo Kuyog-kuyog pa ko ninyo’ng duha, Sungog-sungugon ka Pa as if nga gikilig apan diay nagsakit Di’ ta uyab, wala’y ikaw ug ako, Apan kon magselos ko, ayaw pagbuot, Sige na lang ta ani’g Ha Ha Ha katawa Ha Ha Ha hasula ‘ning kahimtanga Selos nga lisod g’yud kapugngan Labaw na’g siya ang imong kauban Ngano ma’ng mahadlok ko’ng ma wa’ ka nga wa man g’yud tika ma ako-a Mao’ng sorry na, Wa ko g’yud damha, akong dakong sala Na-fall ko nimo do, promise, di’ na g’yud ma-otro Kay di’ ta uyab, wala’y ikaw ug ako, apan kon magselos ko, ayaw pagbuot, Sige na lang ta ani’g Ha Ha Ha katawa Ha Ha Ha hasula Unsaon ta man? wala na ko’y mahimo, Pirme’ng pahisgot na lang ba ‘ko ani kutob? Sige na lang ta ani’g Ha Ha Ha katawa Ha Ha Ha hasula Awa lang (awa lang) magkadayon ra ‘nya ta puhon, Purya buyag intawon Ayaw nalang ug angal kay FLAMES ang nag-ingon Mao na’ng sa pagkakaron Ha Ha Ha katawa Ha Ha Ha hasula Kay di’ ta uyab, Wala’y ikaw ug ako, Apan kon magselos ko, ayaw pagbuot, Sige na lang ta ani’g Ha Ha Ha katawa Ha Ha Ha hasula Unsaon ta man? Wala na ko’y mahimo, Pirme’ng pahisgot na lang ba ‘ko ani kutob? Sige na lang ta ani’g Ha Ha Ha katawa Ha Ha Ha hasula Ha Ha Ha katawa

Last Update: 2016-06-07
Usage Frequency: 1

Reference: Anonymous

Tagalog

Nag-aaral ako magbisaya. hehe. Gusto ko magkagirlfriend ng Bisaya. hehe

Cebuano

tagalog sa cebuano translator

Last Update: 2015-10-13
Usage Frequency: 1

Reference: Anonymous

Tagalog

Buod ng Kabanata 5- Isang Tala sa Gabing Madilim Pumunta ng Maynila si Ibarra ng araw na iyon at nanuluyan sa Fonda deLala. Sa kanyang silid ay nagmuni-muni ang binata tungkol sa sinapit ng ama. Kalaunan ay napadako ang tingin nito sa durunguwan, at sa kabila ng ilog ay tanaw na tanaw niya ang nagliliwanag na bahay ni Kapitan Tyago. Tila bagat naririnig pa niya ang kasayahan sa loob ng bahay, ang kalansingan ng mga pinggan at kubyertos at tugtog ng mga orkestra. Sa gabing iyon sa bahay ni Kapitan Tyago ay nagaganap uli ang isang kasiyahan. Dumating ang nag-iisang anak nito na si Maria Clara, kung kaya't sinalubong siya ng kanyang mga kaibigan, kababata, mga Kastila at paring malalapit sa ama, mga Pilipino, Intsik, at militar. Ang lahat ay nakatuon ang paningin sa kagandahan ni Maria Clara, na nakasuot ng isang marangyang kasuotan at napapalamutian ng alahas na diyamante at ginto. Si Donya Victorina naman ay matiyagang inaayos ang buhok ng dalaga. Si Padre Salvi na mahilig sa mga magagandang dilag ay masayang masaya at kadaupang palad niya ang mga dalaga roon. Lihim din ang kanyang paghanga sa kagandahan ni Maria Clara. Madaling nakatulog si Ibarra ng gabing iyon, kabaligtaran naman ni Padre Salvi na hindi dinalaw ng antok sapagkat hindi mawala sa kanyang isipan si Maria Clara. naglaro ang bata sa labas ng bahay

Cebuano

naglaro ang bata sa labas ng bahay

Last Update: 2015-09-16
Usage Frequency: 1

Reference: Anonymous

Tagalog

Buod ng Kabanata 5- Isang Tala sa Gabing Madilim Pumunta ng Maynila si Ibarra ng araw na iyon at nanuluyan sa Fonda deLala. Sa kanyang silid ay nagmuni-muni ang binata tungkol sa sinapit ng ama. Kalaunan ay napadako ang tingin nito sa durunguwan, at sa kabila ng ilog ay tanaw na tanaw niya ang nagliliwanag na bahay ni Kapitan Tyago. Tila bagat naririnig pa niya ang kasayahan sa loob ng bahay, ang kalansingan ng mga pinggan at kubyertos at tugtog ng mga orkestra. Sa gabing iyon sa bahay ni Kapitan Tyago ay nagaganap uli ang isang kasiyahan. Dumating ang nag-iisang anak nito na si Maria Clara, kung kaya't sinalubong siya ng kanyang mga kaibigan, kababata, mga Kastila at paring malalapit sa ama, mga Pilipino, Intsik, at militar. Ang lahat ay nakatuon ang paningin sa kagandahan ni Maria Clara, na nakasuot ng isang marangyang kasuotan at napapalamutian ng alahas na diyamante at ginto. Si Donya Victorina naman ay matiyagang inaayos ang buhok ng dalaga. Si Padre Salvi na mahilig sa mga magagandang dilag ay masayang masaya at kadaupang palad niya ang mga dalaga roon. Lihim din ang kanyang paghanga sa kagandahan ni Maria Clara. Madaling nakatulog si Ibarra ng gabing iyon, kabaligtaran naman ni Padre Salvi na hindi dinalaw ng antok sapagkat hindi mawala sa kanyang isipan si Maria Clara.

Cebuano

Ako po ay si Marquus Joss Azevedo, kasalukuyang nag-aaral sa Don Bosco Technical Institute sa Lungsod ng Makati at nasa ikapitong baitang . Bilang isang mag-aaral, ako po ay masipag at masikap sa aking pag-aaral dahil ito lamang ang isa sa pinakamahalagang maipapamana sa akin ng aking mga magulang. Tinuruan ako ng aking mga magulang at mga guro sa paaralan na maging isang mabuting kristyano at matuwid na mamamayan. Ang pagtulong at pagmamalasakit sa aking kapwa ay isang halimbawa ng pagiging mabuting kristyano. Sa pamamgitan ng pagsunod ko sa batas ay naipapakita ko na isa akong matuwid na mamamayan. Bilang isang Pilipino ay mahalagang malaman natin ang mga panitikan, kultura at tradisyon ng ating lahi gaya ng sa Kabisayaan sapagkat dito nag-ugat ang mahalagang pangyayari sa kasaysayan ng ating bansa. Ang sampung datu sa pangunguna ni Datu Puti ay unang nagtungo at nanirahan sa Pulo ng Panay na nasa Kabisayaan. Dito nagmula ang mga lahing Pilipino. Sa pulo naman ng Samar sa Cebu unang dumaong si Ferdinand Magellan at dito nagsimula ang paglaganap ng Kristiyanismo. Bukod sa pagiging makasaysayan ng Kabisayaan, dito rin matatagpuan ang maraming magagandang lugar gaya ng Chocolate Hills, ang baybaying dagat ng Boracay, Magallanes Cross, Basilika ng Sto. Nino at marami pang iba. Bago maglakbay sa ibang bansa, bakit hindi natin subukang puntahan ang Kabisayaan upang makita natin ang mga magagandang lugar doon at higit sa lahat ay magpapaala sa atin ng ating kasaysayan.

Last Update: 2015-09-16
Usage Frequency: 1

Reference: Anonymous

Tagalog

apektado ka gid! Kung nag hipos ka nlng da bi kag nagpangasadya nlng kag mag pa guapa te kundi mahinulsol pa sha.

Cebuano

Sagad ka pabati2 sa fb man napabatchag kag napakita mo lng nga apektado ka gid! Kung nag hipos ka nlng da bi kag nagpangasadya nlng kag mag pa guapa te kundi mahinulsol pa sha.

Last Update: 2015-07-23
Usage Frequency: 1

Reference: Anonymous

Tagalog

Batas at Karapatan sa Reproductive Health Ano ang Reproductive Health? Ang Reproductive Health o RH ay ang kalusugan ng sistema at proseso ng reproduksyon ng babae’t lalaki. Binubuo ang nasabing sistema ng panlabas at panloob na ari o sex organ. Kasama naman sa proseso ang sex o pagtatalik; pagbubuntis at panganganak, kasama ang sariling pagkontrol nito; at lahat ng problema sa paggana ng sistema, gaya ng pagkabaog, impeksyon sa ari, sekswal na abuso at karahasan, kanser sa ari at suso, at iba pa. Bakit mahalaga ang RH? Maraming matinding problema sa RH sa Pilipinas at buong mundo. Sa RH umiikot ang haba o kalidad ng buhay ng maraming tao, lalo na ng kababaihan. Sa Pilipinas, pinakamatindi ang sumusunod: 1) pagkamatay ng kababaihan mula sa pagbubuntis at panganganak; 2) pagkamatay ng kalalakihan mula sa Acquired Immune Deficiency Syndrome (AIDS); 3) pagdami ng teenager at bata na nabubuntis at nagkakaimpeksyon sa ari; at 4) napakaraming di-planadong pagbubuntis, higit lalo sa mahihirap. Mula sa di-planadong pagbubuntis, marami ang natutulak sa lihim na pagpapalaglag at mga peligro na kadikit nito. Dahil naman sa di-planadong pagsilang, marami ang lalo pang nagigipit sa kabuhayan. Narito ang ilang patunay ng kahalagahan ng RH sa Pilipinas: Mga nanay na namamatay. Tinatayang may 4,000 kababaihang namamatay taun-taon dahil sa kumplikasyon ng pagbubuntis at panganganak. Tampok dito ang matinding pagdurugo, altapresyon na may pangingisay (eclampsia), impeksyon, baradong panganganak, at di-ligtas na pagpapalaglag. Sa bawat isang inang pumapanaw, mga tatlong sanggol ang namamatay din dahil hindi na kaya ng katawan ng nanay, o dahil hindi ligtas ang paraan ng pagpapaanak. Pagdami ng HIV at AIDS. Mabilis ang pagtaas ng impeksyon mula sa Human Immunodeficiency Virus (HIV) simula 2006 hanggang ngayon. Sa pakikipag-sex nahawa ang sobra sa 90%. Lalaki ang karamihan. Dahil sa mga limitasyon ng pagsubaybay, higit na mas marami pa sa naitala na 16,000 ang may HIV. Hanggang ngayon, wala pa ring pampawi o cure sa HIV. Pampabagal lang ng takbo ng impeksyon ang kasalukuyang mga gamot. Mga teenager at batang nabubuntis at nagkaka-impeksyon. Mataas ang bilang ng teenager o mas bata pang lalaki at babaeng nakikipagtalik nang walang proteksyon. Lantad sila sa impeksyon at di-planadong pagbubuntis. Dahil dito, maraming teenager ang tinatayang may sexually transmitted infection o STI—gaya ng tulo, herpes, kulugo sa ari, HIV at marami pang iba. Mahigit 200,000 teenager o mas bata pang babae ang nanganak noong 2010, ayon sa naitala lang ng gobyerno. Para sa ilan, ikalawa hanggang limang anak na ang iniluwal nila. Mas bata pa sa 15 ang mahigit 1,000. Maraming di-planadong pagbubuntis. Mga 54% ng pagbubuntis sa Pilipinas ang di-planado, katumbas ng 1.9 milyon noong 2009. Di-planadong pagsilang o pagpapalaglag ang resulta. Mga 500,000 ang nagpalaglag noong 2011, na nauwi sa pagkaospital ng 100,000 at pagkamatay ng 1,000. Kung may epektibong family planning o kontraseptibo ang lahat ng ayaw nang manganak, mga 85% ng aborsyon ang maiiwasan. Ano ang Programa sa RH? Ang Programa sa RH ay nasa sentro ng isang malawak na programa ng United Nations (UN) sa “Populasyon at Kaunlaran” na binuo noong 1994. Sumali dito ang Pilipinas. Kasama sa mga nais gawin ang pagtiyak ng edukasyon para sa lahat, mula elementarya; pagkakapantay ng kababaihan at kalalakihan; pagbawas sa namamatay na kababaihang buntis at mga sanggol; pagtiyak na abot-kamay ang serbisyong RH; at tuloy-tuloy na pag-unlad ng ekonomiya ng mga bansa. Sa programang ito sumandig ang walong Millennium Development Goals (MDG) ng UN na pinagkaisahan noong 2000. Dapat makamit ang mga ito sa 2015. Sentro sa Programa sa RH ang karapatan ng bawat taong magpasya tungkol sa reproduksyon nang hindi minamaliit, pinipilit o dinadahas. Kasama rito ang karapatang magpasya sa bilang at agwat ng anak, na kadikit sa kakayahang mag-family planning kung gusto; ang kakayahang magbuntis at makaiwas sa pagkabaog; ang makaraos sa pagbubuntis at panganganak, at makapagluwal ng malusog na sanggol. Kasama rin ang karapatan sa buhay-sekswal na kasiya-siya at ligtas—malayo sa impeksyon at di-planadong pagbubuntis—at may angkop na serbisyong RH na abot-kamay, de-kalidad at gumagalang sa dignidad ng tao. Meron bang Programa sa RH sa Pilipinas? Noong 1998, naglatag ng polisiya ang Department of Health (DOH) na nagtayo ng Programa sa RH na may 10 elemento: pagkalinga sa mga babaeng buntis hanggang pagkapanganak, at sa mga sanggol nila; pagpaplano ng pamilya; pag-iwas at paglunas sa mga kumplikasyon ng di-ligtas na pagpapalaglag; pag-iwas at paglunas sa impeksyon mula sa sex, pati HIV at AIDS; edukasyon sa sekswalidad; paglunas sa mga problemang sekswal at kahirapang magbuntis; pag-iwas at paglunas sa kanser sa sistemang reproduktibo at iba pang problema nito; paglunas at pagpayo sa kababaihan at batang nada¬dahas; pagpalahok sa kalalakihan at pagtugon sa problemang RH nila; at pagtugon sa problemang RH ng mga nagdadalaga at nagbibinata. Ano ang nangyari sa Programa sa RH? Inayawan ito ni dating Presidente Arroyo at unti-unting winala noong 2001-2010. Nanaig ang mga kontra-RH na lider-Katoliko, na ayaw sa modernong family planning, condom, edukasyon sa sekswalidad, serbisyong RH sa kabataan, at paglunas sa kumplikasyon ng aborsyon. Napigilan nila ang programa kahit pabor dito ang sobra 70% ng mga Pilipino, ayon sa mga survey ng Social Weather Station at Pulse Asia. Ano ang RH Law? Ang Republic Act 10354 o mas kilala bilang RH Law ang nag-aatas na magka-permanenteng programa sa RH ang gobyerno. Kasama sa mga prinsipyo ng batas ang sariling pagpili batay sa tamang impormasyon; ang pagpatupad ng mga karapatang pantao kaugnay ng RH; ang mahusay, abot-kaya at abot-kamay na mga serbisyong RH, lalo na para sa kababaihan at mga nasa kagipitan; at ang aktibong paglahok ng organisadong mamamayan (civil society organizations). Kasama sa mga dapat pangunahing makinabang ang mahihirap na kababaihan at pamilya; kabataan; may kapansanan; at naninirahan sa liblib na lugar. Ano ang pangunahing laman ng batas? May limang usapin na tinututukan ang batas: 1) ang pangangalaga sa mga buntis, nanganganak at kapapanganak para mabawasan ang pagkamatay ng mga ina at sanggol; 2) ang paglatag ng abot-kamay na serbisyong family planning na maraming pagpipilian, ligtas, epektibo at hindi nakakalaglag; 3) ang pagtiyak na maging abot-kamay at libre ang mga serbisyong RH, lalo sa mahihirap ; 4) ang pagbibigay sa kabataan ng edukasyon sa RH at sekswalidad na angkop sa edad at pag-iisip, para mabawasan ang nagkaka-impeksyon mula sa sex, kasama ang HIV at AIDS; nabubuntis nang di-planado; at nakakaranas ng sekswal na pagmamaliit, pamimilit at pandarahas; at 5) proteksyon ng RH Law at mga bawal gawin. Narito ang mahahalagang detalye ng bawat isa: Pangangalaga sa mga buntis, nanganganak at kapapanganak Mga health professional para sa skilled birth attendance. Dapat mag-empleyo ang gobyerno ng sapat na bilang ng mga midwife, nurse o doctor na bihasang magpaanak. Magbibigay ang DOH ng dagdag na pondo at iba pang tulong sa mga lokal na gobyerno para matupad ito. Mga midwife at nurse na kayang magbigay ng pang-emerhensyang gamot para sa kumplikasyon ng panganganak. Bibigyan sila ng pagsasanay, certificate sa makakapasa, at papayagan sa mga lugar na di-maabot ng duktor. Magnesium sulfate, oxytocin at iba pang katulad na gamot ang maipapagamit. Emergency Obstetric and Newborn Care (EmONC). Dapat magtayo o magpalakas ng EmONC na pagamutan sa mga lugar na inaral at pinili. Kailangan may sapat na tauhan, kagamitan at supplies ang mga ito. May BEmONC (Basic EmONC) na mas marami at kalat, na kayang gawin ang mga ito: magbigay ng mga gamot na de-iniksyon o suwero gaya ng antibiotic at pampahinto ng kombulsyon o pagdurugo; magpaanak gamit ang forceps o suction kung hirap lumabas; magtanggal ng naiwang inunan, gaya ng raspa; mag-resuscitate (pangunang lunas para magkamalay) sa bagong silang na sanggol, kasama ang pagbigay ng tamang init; at pagsalin ng dugo kung kakayanin. May CEmONC (Comprehensive EmONC) sa mga Level I (hal. district) at Level II (hal. provincial) na ospital. Dagdag sa nagagawa sa BEmONC, kaya sa CEmONC na mag-imbak at magsalin ng dugo; mag-caesarean section iba pang ispesyalistang hakbang sa pagpa¬paanak; lunasan ang impeksyon at magbigay ng oxygen sa bagong silang na sanggol. Titiyaking gumagana at madaling abutin ang mga pagamutang ito dalawang taon matapos maipasa ang RH Law. Maternal, Infant at Fetal Death Review. Dapat gawin ang mga ito taun-taon sa pambansa at mga lokal na gobyerno, ospital at pagamutan. Aaralin ang mga dahilan ng pagkamatay ng kababaihan, sanggol at pinagbubuntis—problemang medikal man o panlipunan—para hindi na maulit pa. Magbubuo ng grupong pambansa, probinsya at lungsod para rito. Paglatag ng abot-kamay na serbisyong family planning (FP) Mga pagamutan. Dapat magbigay ang lahat ng pagamutan ng gobyerno ng kumpleto, mahusay at ginusto na serbisyong FP, kasama ang pagpayo at pagbigay ng iba’t ibang paraan, artificial man o natural. Papayagang umayaw magbigay ng FP ang mga pagamutan o ospital na pag-aari at patakbo ng grupong relihiyoso, o yung may ispesyalisadong serbisyo na hindi para sa buntis o nanganganak (hal. pagamutan para sa mata), at mga health provider na may pananampalataya laban sa nasabing serbisyo. Pero may mga kondisyon ito, na tinatalakay sa p. 18-19. Mga menor de edad. Sa mga edad 17 pababa na nasa pagamutan ng gobyerno, puwede lamang bigyan ng serbisyong FP kung may nakasulat na pahintulot ng magulang o guardian. Pero may karapatan sila sa tamang impormasyon at pagpayo, kahit walang nasabing pahintulot. Food and Drugs Authority (FDA). Kailangan i-certify ng FDA na ligtas, epektibo at hindi nakakapalaglag ang gamit sa FP para makapasok sa programa o maisali sa Philippine National Drug Formulary (PNDF). Mahahalagang gamot ang nasa PNDF—pinakaligtas, epektibo at sulit—at siyang pangunahing binibili ng gobyerno. Pagbili at pamamahagi. Kapag pasado na sa FDA, dapat bumili ang DOH ng mga gamit sa FP, magbahagi sa mga pagamutan ng gobyerno, at subaybayan ang paggamit. Puwede ring magkusa ang mga lokal na gobyerno na bumili ng sarili nilang gamit sa FP. Hindi pinapayagang bumili ng emergency contraceptive pills o ECP ang gobyerno. Pinipigilan ng ECP ang pagbubuntis sa paraan na katulad ng ordinaryong pills. Pero iniinom ito sa panahon ng emergency—tapos na ang sex at walang proteksyon. Halimbawa nito: pinilit o ginahasa ang babae, o nabutas ang condom habang nagsesex. Oryentasyon sa ikakasal. Kailangang dumaan ang lahat ng ikakasal sa Responsible Parenthood at Family Planning orientation ng lokal na gobyerno at mabigyan ng certificate bago ikasal. May parusa ang pagpeke ng nasabing certificate. Paglaban sa kahirapan. Iuugnay ng gobyerno ang programa sa FP sa mga programa laban sa kahirapan, gaya ng National Household Targeting System for Poverty Reduction (NHTS-PR) at Pantawid Pamilyang Pilipino Program (4Ps). Halimbawa, lahat ng pamilyang nasa NHTS-PR ay ipinasok sa PhilHealth, at sinasagot nito ang bahagi o lahat ng gastos sa FP o RH na mga serbisyo. Pagtiyak na maging abot-kamay at libre ang mga serbisyong RH, lalo sa mahihirap PhilHealth. Dapat maglaan ang PhilHealth ng pinakamataas na benepisyo para sa mga seryoso at nakamamatay na kundisyong RH—gaya ng HIV at AIDS, kanser sa suso at ari, kumplikasyon ng pagbubuntis at panganganak, at ibang kundisyon kaugnay ng menopause. Mobile Health Care Service (MHCS). Maaaring maglaan ang pambansa o lokal na gobyerno ng MHCS—mga sasakyang panglupa o tubig na mag¬dadala ng impormasyon, gamit at serbisyong RH sa mga lugar na nangangailangan. Katuwang ito ng mga ospital sa probinsya, lungsod, distrito o munisipyo. Tatauhan ito ng mga skilled health provider at may mga gamit pang-edukasyon gaya ng telebisyon. Teknikal na tulong at mga barangay health worker (BHW). Sagutin ng DOH ang pagbibigay ng impormasyon at pagsasanay sa mga lokal na gobyerno. Sagot naman ng mga lokal na gobyerno, gamit ang teknikal na tulong ng DOH, ang pagsasanay sa mga BHW at iba pang nagboboluntaryo para ipalaganap ang RH. Magbibigay ang DOH ng kagamitan at supply para sa mga BHW para matupad nila ng mas epektibo ang gawain. Maglalabas ang pambansang gobyerno ng iba pang tulong para sa mga BHW, posible pati pandagdag sa honorarium. Mga taong may kapansanan. Sisikapin ng mga lungsod at munisipyo na matanggal ang mga hadlang sa RH sa mga taong may kapansanan. Gagawin ito sa pamamagitan ng pisikal na pag-aayos (hal. rampa at wheelchair) at transportasyon para mas madaling maabot ang mga lugar na may impormasyon, supply at serbisyo; pagpa-angkop ng mga kagamitan at proseso; pagpadami ng impormasyon na naka-Braille (para sa bulag), sign language (para sa bingi); at simpleng salita at mga larawan (sa hindi nakakabasa); patuloy na edukasyon sa mga health worker tungkol sa kalagayan at karapatan ng mga taong may kapansanan; at pagtaas ng kaalaman ng publiko at pagtanggal ng diskriminasyon. Pagpapalaganap ng impormasyon. Dapat magpatakbo ang DOH at mga lokal na gobyerno ng malakas at tuloy-tuloy na kampanya gamit ang iba’t ibang midya at paraan ng pagpapaliwanag. Layon nito na tumaas ang kaalamang publiko tungkol sa pagproteksyon at pagpalaganap ng RH at karapatan sa RH. Regular na rerepasuhin ang mga materyal ng kampanya para matiyak na mabisa at makabuluhan. Pagbibigay sa kabataan ng edukasyon tungkol sa RH at sekswalidad na angkop sa edad at pag-iisip Angkop sa mga adolescent o kabataang edad 10-19 ang edukasyon na dapat ibigay ng gobyerno. Magsasanay ng mga guro na magtuturo. Gagawin kapwa sa regular at alternatibong sistema ng edukasyon. Ipapaloob ang usaping RH at sekswalidad sa angkop na mga aralin gaya ng values formation o pagkilala sa tama’t mali; pagprotekta sa sarili laban sa diskriminasyon; sekswal na pang-aabuso at karahasan laban sa kababaihan at kabataan, at iba pang katulad na karahasan; pagbubuntis ng teenager o bata; mga pagbabago sa katawan, damdamin at relasyon-sa-lipunan ng mga adolescent; karapatan ng kababaihan at mga bata; responsableng asal ng kabataan; pagiging lalaki’t babae at pagsulong sa lipunan; at pagiging responsableng magulang. Department of Education ang gagawa ng kurikulum na gagamitin ng lahat ng paaralang pampubliko. Puwede ring gamitin ng mga pribadong paaralan ang nasabing kurikulum. Sa bawat antas, ikokonsulta ang laman at paraan ng pagturo sa mga magulang, guro, grupong pangkomunidad at ibang interesadong grupo. Proteksyon ng RH Law at mga bawal gawin Health provider. Kung nasa emergency o manganganib ang buhay ng pasyente, bawal tumanggi na magbigay ng serbisyong RH ang kahit sinong health provider, nasa pribadong sektor man o gobyerno, na may kakayahang magbigay. Halimbawa, dapat tanggapin nang maayos at lunasan ang nagpalaglag na dinudugo o may ibang komplikasyon. Bawal magbigay ng maling impormasyon, emergency man o hindi. Pinag-iba ng Korte Suprema ang pag-ayaw magbigay ng impormasyon sa pagbigay ng maling impormasyon. Kung nais tumanggi ng health provider na magbigay ng impormasyon, referral o serbisyo, kailangan na: a) nakarehistro siya sa DOH bilang “conscientious objector” o tumatanggi dahil may malalabag na pananampalataya; b) bukas sa mga pasyente ang ganoong pagtanggi sa pamamagitan ng nakapaskel na impormasyon; at c) nakalista ang mga serbisyong ayaw niyang ibigay. Kung hindi ginawa ang tatlong hakbang bago tumanggi, may paglabag sa batas ang health provider. Mga ospital at pagamutang pribado. Katulad ng health provider, bawal tumanggi na magserbisyo kung nasa emergency o manganganib ang buhay ng pasyente. Bawal din magbigay ng maling impormasyon, emergency man o hindi. Kung nais ng pamunuan na tumanggi ang buong pagamutan na magbigay ng impormasyon, referral o serbisyo, kailangan nilang: a) magbigay ng katibayan na pag-aari ito at nasa pamamahala ng relihiyosong grupo, o kaya ay isa itong specialty hospital (pili lamang ang serbisyo) na hindi para sa buntis o nanganganak; b) ipatala sa DOH ang mga FP na ayaw nilang ibigay at dahilan kung bakit; at c) maglagay sa pasukan ng pagamutan ng malinaw na talaan ng mga serbisyong RH na hindi binibigay. Kung hindi ginawa ang tatlong hakbang bago tumanggi, may paglabag sa batas. Opisyal ng gobyerno, halal o tinakda, na tungkulin ipatupad ang batas. Personal mang gagawin o ipapagawa sa tauhan, hindi puwedeng “ipagbawal o gipitin” ang pagbibigay ng legal at ligtas na serbisyong RH, kasama na ang FP. Bawal ding gumamit ng “puwersa, pamimilit o panunuhol” para mag-RH na serbisyo ang tao. Bawal din na “umayaw maglaan, mag-aproba o maglabas ng budget” para sa serbisyong RH. Bahagi ang mga ito ng Sec. 23-b ng batas na pinanatili ng Supreme Court. Pero maaaring maging “conscientious objector” ang mga opisyal ng gobyerno. Ito ang pasya ng Supreme Court sa pagtanggal nito ng parusa sa opisyal na “hindi susuporta” sa mga programang RH o sa “gagawa ng anumang bagay na hadlang” sa pagpapatupad ng batas. Bilang “conscientious objector,” maaari lamang silang tumangging magbigay ng RH na impormasyon, referral o serbisyo sa mga pasyenteng wala sa emerhensya o hindi manganganib ang buhay. Bawal pa ring magbigay ng maling impormasyon. Maaaring gawin ito ng mga opisyal ng health department (hal. City o Municipal Health Officer), opisyal ng pampublikong ospital, o opisyal ng gobyerno na manggagamot at tumitingin pa rin ng pasyente. Natalakay na sa taas (p. 18) ang mga dapat nilang gawin bago makatanggi. Employer. Bawal ang pagpilit sa isang aplikante o empleyado na gumamit o hindi gumamit ng FP bilang kundisyon para matanggap o makapagpatuloy sa trabaho, itaas ang puwesto o mabigyan ng benepisyo. Bawal din gamitin ang pagbubuntis o bilang ng anak na batayan para hindi tanggapin o kaya ay tanggalin sa trabaho. Kahit sino. Bawal magpeke ng certification mula sa lokal na Family Planning Office na nakatanggap ng impormasyon sa RH bago magpakasal. Kompanya, ahente o distributor ng gamot, lokal man o dayuhan. Bawal ang direkta o indirektang sabwatan sa mga opisyal ng gobyerno sa pagbili, pagbahagi at pagbenta ng mga gamit para sa modernong FP. Saang antas ng sistemang pangkalusugan puwedeng makakuha ng serbisyong RH? Ayon sa Implementing Rules and Regulations, ilalatag ng DOH at mga lokal na gobyerno ang Service Delivery Network—mga provider at serbisyong ibibigay—mula barangay health station hanggang ospital. Narito ang minimum na serbisyong RH sa bawat antas: Barangay health station (BHS) • Impormasyon tungkol sa FP, tamang panganganak at magpapaanak, nutrisyon sa bata, pagpapasuso, pangangalaga sa buntis at kasisilang na sanggol, kalusugan at RH ng kabataan, atbp. • Pagkausap at pagpayo (counseling) • Pagpapasimula at pag-dispense ng mga injectable, pills, condom, gamit sa natural FP, bakuna, bitamina't mineral, atbp. Mga health professional na nakapagsanay ang gagawa. • Pagpapatuloy ng pag-supply ng pills at condom ng mga boluntaryong tauhan (mga BHW atbp.) • Referral sa tubal ligation, vasectomy, komplikadong pagbubuntis at iba pang hindi kaya ng BHS • Pagkilala, tala, ulat at refer ng mga pandarahas sa kababaihan, bata at katulad na kaso Iba pang pagamutan para sa primary care gaya ng RHU (rural health unit) o malaking health center • Lahat ng nagagawa ng BHS • Pagkausap, pagpayo at referral sa hirap magbuntis, kabataang may problema sa RH, may problema sa pag-iisip • Pagkabit at tanggal ng IUD • Pangangalaga sa iba’t ibang sakit ng mga bata • Screening at paglunas ng mga impeksyon sa ari o mula sa pagtatalik • Para sa mga babaeng nagpalaglag, pagkilala, paglunas at referral, na hindi mapanghusga • Iba’t ibang screening, gaya ng Pap smear, eksaminasyon sa suso, atbp. • Pagsisikap na magawa pa ito, ayon sa pangangailangan ◦ Pagpapaanak; prenatal at postnatal na pangangalaga ◦ Pangangal

Cebuano

Batas at Karapatan sa Reproductive Health Ano ang Reproductive Health? Ang Reproductive Health o RH ay ang kalusugan ng sistema at proseso ng reproduksyon ng babae’t lalaki. Binubuo ang nasabing sistema ng panlabas at panloob na ari o sex organ. Kasama naman sa proseso ang sex o pagtatalik; pagbubuntis at panganganak, kasama ang sariling pagkontrol nito; at lahat ng problema sa paggana ng sistema, gaya ng pagkabaog, impeksyon sa ari, sekswal na abuso at karahasan, kanser sa ari at suso, at iba pa. Bakit mahalaga ang RH? Maraming matinding problema sa RH sa Pilipinas at buong mundo. Sa RH umiikot ang haba o kalidad ng buhay ng maraming tao, lalo na ng kababaihan. Sa Pilipinas, pinakamatindi ang sumusunod: 1) pagkamatay ng kababaihan mula sa pagbubuntis at panganganak; 2) pagkamatay ng kalalakihan mula sa Acquired Immune Deficiency Syndrome (AIDS); 3) pagdami ng teenager at bata na nabubuntis at nagkakaimpeksyon sa ari; at 4) napakaraming di-planadong pagbubuntis, higit lalo sa mahihirap. Mula sa di-planadong pagbubuntis, marami ang natutulak sa lihim na pagpapalaglag at mga peligro na kadikit nito. Dahil naman sa di-planadong pagsilang, marami ang lalo pang nagigipit sa kabuhayan. Narito ang ilang patunay ng kahalagahan ng RH sa Pilipinas: Mga nanay na namamatay. Tinatayang may 4,000 kababaihang namamatay taun-taon dahil sa kumplikasyon ng pagbubuntis at panganganak. Tampok dito ang matinding pagdurugo, altapresyon na may pangingisay (eclampsia), impeksyon, baradong panganganak, at di-ligtas na pagpapalaglag. Sa bawat isang inang pumapanaw, mga tatlong sanggol ang namamatay din dahil hindi na kaya ng katawan ng nanay, o dahil hindi ligtas ang paraan ng pagpapaanak. Pagdami ng HIV at AIDS. Mabilis ang pagtaas ng impeksyon mula sa Human Immunodeficiency Virus (HIV) simula 2006 hanggang ngayon. Sa pakikipag-sex nahawa ang sobra sa 90%. Lalaki ang karamihan. Dahil sa mga limitasyon ng pagsubaybay, higit na mas marami pa sa naitala na 16,000 ang may HIV. Hanggang ngayon, wala pa ring pampawi o cure sa HIV. Pampabagal lang ng takbo ng impeksyon ang kasalukuyang mga gamot. Mga teenager at batang nabubuntis at nagkaka-impeksyon. Mataas ang bilang ng teenager o mas bata pang lalaki at babaeng nakikipagtalik nang walang proteksyon. Lantad sila sa impeksyon at di-planadong pagbubuntis. Dahil dito, maraming teenager ang tinatayang may sexually transmitted infection o STI—gaya ng tulo, herpes, kulugo sa ari, HIV at marami pang iba. Mahigit 200,000 teenager o mas bata pang babae ang nanganak noong 2010, ayon sa naitala lang ng gobyerno. Para sa ilan, ikalawa hanggang limang anak na ang iniluwal nila. Mas bata pa sa 15 ang mahigit 1,000. Maraming di-planadong pagbubuntis. Mga 54% ng pagbubuntis sa Pilipinas ang di-planado, katumbas ng 1.9 milyon noong 2009. Di-planadong pagsilang o pagpapalaglag ang resulta. Mga 500,000 ang nagpalaglag noong 2011, na nauwi sa pagkaospital ng 100,000 at pagkamatay ng 1,000. Kung may epektibong family planning o kontraseptibo ang lahat ng ayaw nang manganak, mga 85% ng aborsyon ang maiiwasan. Ano ang Programa sa RH? Ang Programa sa RH ay nasa sentro ng isang malawak na programa ng United Nations (UN) sa “Populasyon at Kaunlaran” na binuo noong 1994. Sumali dito ang Pilipinas. Kasama sa mga nais gawin ang pagtiyak ng edukasyon para sa lahat, mula elementarya; pagkakapantay ng kababaihan at kalalakihan; pagbawas sa namamatay na kababaihang buntis at mga sanggol; pagtiyak na abot-kamay ang serbisyong RH; at tuloy-tuloy na pag-unlad ng ekonomiya ng mga bansa. Sa programang ito sumandig ang walong Millennium Development Goals (MDG) ng UN na pinagkaisahan noong 2000. Dapat makamit ang mga ito sa 2015. Sentro sa Programa sa RH ang karapatan ng bawat taong magpasya tungkol sa reproduksyon nang hindi minamaliit, pinipilit o dinadahas. Kasama rito ang karapatang magpasya sa bilang at agwat ng anak, na kadikit sa kakayahang mag-family planning kung gusto; ang kakayahang magbuntis at makaiwas sa pagkabaog; ang makaraos sa pagbubuntis at panganganak, at makapagluwal ng malusog na sanggol. Kasama rin ang karapatan sa buhay-sekswal na kasiya-siya at ligtas—malayo sa impeksyon at di-planadong pagbubuntis—at may angkop na serbisyong RH na abot-kamay, de-kalidad at gumagalang sa dignidad ng tao. Meron bang Programa sa RH sa Pilipinas? Noong 1998, naglatag ng polisiya ang Department of Health (DOH) na nagtayo ng Programa sa RH na may 10 elemento: pagkalinga sa mga babaeng buntis hanggang pagkapanganak, at sa mga sanggol nila; pagpaplano ng pamilya; pag-iwas at paglunas sa mga kumplikasyon ng di-ligtas na pagpapalaglag; pag-iwas at paglunas sa impeksyon mula sa sex, pati HIV at AIDS; edukasyon sa sekswalidad; paglunas sa mga problemang sekswal at kahirapang magbuntis; pag-iwas at paglunas sa kanser sa sistemang reproduktibo at iba pang problema nito; paglunas at pagpayo sa kababaihan at batang nada¬dahas; pagpalahok sa kalalakihan at pagtugon sa problemang RH nila; at pagtugon sa problemang RH ng mga nagdadalaga at nagbibinata. Ano ang nangyari sa Programa sa RH? Inayawan ito ni dating Presidente Arroyo at unti-unting winala noong 2001-2010. Nanaig ang mga kontra-RH na lider-Katoliko, na ayaw sa modernong family planning, condom, edukasyon sa sekswalidad, serbisyong RH sa kabataan, at paglunas sa kumplikasyon ng aborsyon. Napigilan nila ang programa kahit pabor dito ang sobra 70% ng mga Pilipino, ayon sa mga survey ng Social Weather Station at Pulse Asia. Ano ang RH Law? Ang Republic Act 10354 o mas kilala bilang RH Law ang nag-aatas na magka-permanenteng programa sa RH ang gobyerno. Kasama sa mga prinsipyo ng batas ang sariling pagpili batay sa tamang impormasyon; ang pagpatupad ng mga karapatang pantao kaugnay ng RH; ang mahusay, abot-kaya at abot-kamay na mga serbisyong RH, lalo na para sa kababaihan at mga nasa kagipitan; at ang aktibong paglahok ng organisadong mamamayan (civil society organizations). Kasama sa mga dapat pangunahing makinabang ang mahihirap na kababaihan at pamilya; kabataan; may kapansanan; at naninirahan sa liblib na lugar. Ano ang pangunahing laman ng batas? May limang usapin na tinututukan ang batas: 1) ang pangangalaga sa mga buntis, nanganganak at kapapanganak para mabawasan ang pagkamatay ng mga ina at sanggol; 2) ang paglatag ng abot-kamay na serbisyong family planning na maraming pagpipilian, ligtas, epektibo at hindi nakakalaglag; 3) ang pagtiyak na maging abot-kamay at libre ang mga serbisyong RH, lalo sa mahihirap ; 4) ang pagbibigay sa kabataan ng edukasyon sa RH at sekswalidad na angkop sa edad at pag-iisip, para mabawasan ang nagkaka-impeksyon mula sa sex, kasama ang HIV at AIDS; nabubuntis nang di-planado; at nakakaranas ng sekswal na pagmamaliit, pamimilit at pandarahas; at 5) proteksyon ng RH Law at mga bawal gawin. Narito ang mahahalagang detalye ng bawat isa: Pangangalaga sa mga buntis, nanganganak at kapapanganak Mga health professional para sa skilled birth attendance. Dapat mag-empleyo ang gobyerno ng sapat na bilang ng mga midwife, nurse o doctor na bihasang magpaanak. Magbibigay ang DOH ng dagdag na pondo at iba pang tulong sa mga lokal na gobyerno para matupad ito. Mga midwife at nurse na kayang magbigay ng pang-emerhensyang gamot para sa kumplikasyon ng panganganak. Bibigyan sila ng pagsasanay, certificate sa makakapasa, at papayagan sa mga lugar na di-maabot ng duktor. Magnesium sulfate, oxytocin at iba pang katulad na gamot ang maipapagamit. Emergency Obstetric and Newborn Care (EmONC). Dapat magtayo o magpalakas ng EmONC na pagamutan sa mga lugar na inaral at pinili. Kailangan may sapat na tauhan, kagamitan at supplies ang mga ito. May BEmONC (Basic EmONC) na mas marami at kalat, na kayang gawin ang mga ito: magbigay ng mga gamot na de-iniksyon o suwero gaya ng antibiotic at pampahinto ng kombulsyon o pagdurugo; magpaanak gamit ang forceps o suction kung hirap lumabas; magtanggal ng naiwang inunan, gaya ng raspa; mag-resuscitate (pangunang lunas para magkamalay) sa bagong silang na sanggol, kasama ang pagbigay ng tamang init; at pagsalin ng dugo kung kakayanin. May CEmONC (Comprehensive EmONC) sa mga Level I (hal. district) at Level II (hal. provincial) na ospital. Dagdag sa nagagawa sa BEmONC, kaya sa CEmONC na mag-imbak at magsalin ng dugo; mag-caesarean section iba pang ispesyalistang hakbang sa pagpa¬paanak; lunasan ang impeksyon at magbigay ng oxygen sa bagong silang na sanggol. Titiyaking gumagana at madaling abutin ang mga pagamutang ito dalawang taon matapos maipasa ang RH Law. Maternal, Infant at Fetal Death Review. Dapat gawin ang mga ito taun-taon sa pambansa at mga lokal na gobyerno, ospital at pagamutan. Aaralin ang mga dahilan ng pagkamatay ng kababaihan, sanggol at pinagbubuntis—problemang medikal man o panlipunan—para hindi na maulit pa. Magbubuo ng grupong pambansa, probinsya at lungsod para rito. Paglatag ng abot-kamay na serbisyong family planning (FP) Mga pagamutan. Dapat magbigay ang lahat ng pagamutan ng gobyerno ng kumpleto, mahusay at ginusto na serbisyong FP, kasama ang pagpayo at pagbigay ng iba’t ibang paraan, artificial man o natural. Papayagang umayaw magbigay ng FP ang mga pagamutan o ospital na pag-aari at patakbo ng grupong relihiyoso, o yung may ispesyalisadong serbisyo na hindi para sa buntis o nanganganak (hal. pagamutan para sa mata), at mga health provider na may pananampalataya laban sa nasabing serbisyo. Pero may mga kondisyon ito, na tinatalakay sa p. 18-19. Mga menor de edad. Sa mga edad 17 pababa na nasa pagamutan ng gobyerno, puwede lamang bigyan ng serbisyong FP kung may nakasulat na pahintulot ng magulang o guardian. Pero may karapatan sila sa tamang impormasyon at pagpayo, kahit walang nasabing pahintulot. Food and Drugs Authority (FDA). Kailangan i-certify ng FDA na ligtas, epektibo at hindi nakakapalaglag ang gamit sa FP para makapasok sa programa o maisali sa Philippine National Drug Formulary (PNDF). Mahahalagang gamot ang nasa PNDF—pinakaligtas, epektibo at sulit—at siyang pangunahing binibili ng gobyerno. Pagbili at pamamahagi. Kapag pasado na sa FDA, dapat bumili ang DOH ng mga gamit sa FP, magbahagi sa mga pagamutan ng gobyerno, at subaybayan ang paggamit. Puwede ring magkusa ang mga lokal na gobyerno na bumili ng sarili nilang gamit sa FP. Hindi pinapayagang bumili ng emergency contraceptive pills o ECP ang gobyerno. Pinipigilan ng ECP ang pagbubuntis sa paraan na katulad ng ordinaryong pills. Pero iniinom ito sa panahon ng emergency—tapos na ang sex at walang proteksyon. Halimbawa nito: pinilit o ginahasa ang babae, o nabutas ang condom habang nagsesex. Oryentasyon sa ikakasal. Kailangang dumaan ang lahat ng ikakasal sa Responsible Parenthood at Family Planning orientation ng lokal na gobyerno at mabigyan ng certificate bago ikasal. May parusa ang pagpeke ng nasabing certificate. Paglaban sa kahirapan. Iuugnay ng gobyerno ang programa sa FP sa mga programa laban sa kahirapan, gaya ng National Household Targeting System for Poverty Reduction (NHTS-PR) at Pantawid Pamilyang Pilipino Program (4Ps). Halimbawa, lahat ng pamilyang nasa NHTS-PR ay ipinasok sa PhilHealth, at sinasagot nito ang bahagi o lahat ng gastos sa FP o RH na mga serbisyo. Pagtiyak na maging abot-kamay at libre ang mga serbisyong RH, lalo sa mahihirap PhilHealth. Dapat maglaan ang PhilHealth ng pinakamataas na benepisyo para sa mga seryoso at nakamamatay na kundisyong RH—gaya ng HIV at AIDS, kanser sa suso at ari, kumplikasyon ng pagbubuntis at panganganak, at ibang kundisyon kaugnay ng menopause. Mobile Health Care Service (MHCS). Maaaring maglaan ang pambansa o lokal na gobyerno ng MHCS—mga sasakyang panglupa o tubig na mag¬dadala ng impormasyon, gamit at serbisyong RH sa mga lugar na nangangailangan. Katuwang ito ng mga ospital sa probinsya, lungsod, distrito o munisipyo. Tatauhan ito ng mga skilled health provider at may mga gamit pang-edukasyon gaya ng telebisyon. Teknikal na tulong at mga barangay health worker (BHW). Sagutin ng DOH ang pagbibigay ng impormasyon at pagsasanay sa mga lokal na gobyerno. Sagot naman ng mga lokal na gobyerno, gamit ang teknikal na tulong ng DOH, ang pagsasanay sa mga BHW at iba pang nagboboluntaryo para ipalaganap ang RH. Magbibigay ang DOH ng kagamitan at supply para sa mga BHW para matupad nila ng mas epektibo ang gawain. Maglalabas ang pambansang gobyerno ng iba pang tulong para sa mga BHW, posible pati pandagdag sa honorarium. Mga taong may kapansanan. Sisikapin ng mga lungsod at munisipyo na matanggal ang mga hadlang sa RH sa mga taong may kapansanan. Gagawin ito sa pamamagitan ng pisikal na pag-aayos (hal. rampa at wheelchair) at transportasyon para mas madaling maabot ang mga lugar na may impormasyon, supply at serbisyo; pagpa-angkop ng mga kagamitan at proseso; pagpadami ng impormasyon na naka-Braille (para sa bulag), sign language (para sa bingi); at simpleng salita at mga larawan (sa hindi nakakabasa); patuloy na edukasyon sa mga health worker tungkol sa kalagayan at karapatan ng mga taong may kapansanan; at pagtaas ng kaalaman ng publiko at pagtanggal ng diskriminasyon. Pagpapalaganap ng impormasyon. Dapat magpatakbo ang DOH at mga lokal na gobyerno ng malakas at tuloy-tuloy na kampanya gamit ang iba’t ibang midya at paraan ng pagpapaliwanag. Layon nito na tumaas ang kaalamang publiko tungkol sa pagproteksyon at pagpalaganap ng RH at karapatan sa RH. Regular na rerepasuhin ang mga materyal ng kampanya para matiyak na mabisa at makabuluhan. Pagbibigay sa kabataan ng edukasyon tungkol sa RH at sekswalidad na angkop sa edad at pag-iisip Angkop sa mga adolescent o kabataang edad 10-19 ang edukasyon na dapat ibigay ng gobyerno. Magsasanay ng mga guro na magtuturo. Gagawin kapwa sa regular at alternatibong sistema ng edukasyon. Ipapaloob ang usaping RH at sekswalidad sa angkop na mga aralin gaya ng values formation o pagkilala sa tama’t mali; pagprotekta sa sarili laban sa diskriminasyon; sekswal na pang-aabuso at karahasan laban sa kababaihan at kabataan, at iba pang katulad na karahasan; pagbubuntis ng teenager o bata; mga pagbabago sa katawan, damdamin at relasyon-sa-lipunan ng mga adolescent; karapatan ng kababaihan at mga bata; responsableng asal ng kabataan; pagiging lalaki’t babae at pagsulong sa lipunan; at pagiging responsableng magulang. Department of Education ang gagawa ng kurikulum na gagamitin ng lahat ng paaralang pampubliko. Puwede ring gamitin ng mga pribadong paaralan ang nasabing kurikulum. Sa bawat antas, ikokonsulta ang laman at paraan ng pagturo sa mga magulang, guro, grupong pangkomunidad at ibang interesadong grupo. Proteksyon ng RH Law at mga bawal gawin Health provider. Kung nasa emergency o manganganib ang buhay ng pasyente, bawal tumanggi na magbigay ng serbisyong RH ang kahit sinong health provider, nasa pribadong sektor man o gobyerno, na may kakayahang magbigay. Halimbawa, dapat tanggapin nang maayos at lunasan ang nagpalaglag na dinudugo o may ibang komplikasyon. Bawal magbigay ng maling impormasyon, emergency man o hindi. Pinag-iba ng Korte Suprema ang pag-ayaw magbigay ng impormasyon sa pagbigay ng maling impormasyon. Kung nais tumanggi ng health provider na magbigay ng impormasyon, referral o serbisyo, kailangan na: a) nakarehistro siya sa DOH bilang “conscientious objector” o tumatanggi dahil may malalabag na pananampalataya; b) bukas sa mga pasyente ang ganoong pagtanggi sa pamamagitan ng nakapaskel na impormasyon; at c) nakalista ang mga serbisyong ayaw niyang ibigay. Kung hindi ginawa ang tatlong hakbang bago tumanggi, may paglabag sa batas ang health provider. Mga ospital at pagamutang pribado. Katulad ng health provider, bawal tumanggi na magserbisyo kung nasa emergency o manganganib ang buhay ng pasyente. Bawal din magbigay ng maling impormasyon, emergency man o hindi. Kung nais ng pamunuan na tumanggi ang buong pagamutan na magbigay ng impormasyon, referral o serbisyo, kailangan nilang: a) magbigay ng katibayan na pag-aari ito at nasa pamamahala ng relihiyosong grupo, o kaya ay isa itong specialty hospital (pili lamang ang serbisyo) na hindi para sa buntis o nanganganak; b) ipatala sa DOH ang mga FP na ayaw nilang ibigay at dahilan kung bakit; at c) maglagay sa pasukan ng pagamutan ng malinaw na talaan ng mga serbisyong RH na hindi binibigay. Kung hindi ginawa ang tatlong hakbang bago tumanggi, may paglabag sa batas. Opisyal ng gobyerno, halal o tinakda, na tungkulin ipatupad ang batas. Personal mang gagawin o ipapagawa sa tauhan, hindi puwedeng “ipagbawal o gipitin” ang pagbibigay ng legal at ligtas na serbisyong RH, kasama na ang FP. Bawal ding gumamit ng “puwersa, pamimilit o panunuhol” para mag-RH na serbisyo ang tao. Bawal din na “umayaw maglaan, mag-aproba o maglabas ng budget” para sa serbisyong RH. Bahagi ang mga ito ng Sec. 23-b ng batas na pinanatili ng Supreme Court. Pero maaaring maging “conscientious objector” ang mga opisyal ng gobyerno. Ito ang pasya ng Supreme Court sa pagtanggal nito ng parusa sa opisyal na “hindi susuporta” sa mga programang RH o sa “gagawa ng anumang bagay na hadlang” sa pagpapatupad ng batas. Bilang “conscientious objector,” maaari lamang silang tumangging magbigay ng RH na impormasyon, referral o serbisyo sa mga pasyenteng wala sa emerhensya o hindi manganganib ang buhay. Bawal pa ring magbigay ng maling impormasyon. Maaaring gawin ito ng mga opisyal ng health department (hal. City o Municipal Health Officer), opisyal ng pampublikong ospital, o opisyal ng gobyerno na manggagamot at tumitingin pa rin ng pasyente. Natalakay na sa taas (p. 18) ang mga dapat nilang gawin bago makatanggi. Employer. Bawal ang pagpilit sa isang aplikante o empleyado na gumamit o hindi gumamit ng FP bilang kundisyon para matanggap o makapagpatuloy sa trabaho, itaas ang puwesto o mabigyan ng benepisyo. Bawal din gamitin ang pagbubuntis o bilang ng anak na batayan para hindi tanggapin o kaya ay tanggalin sa trabaho. Kahit sino. Bawal magpeke ng certification mula sa lokal na Family Planning Office na nakatanggap ng impormasyon sa RH bago magpakasal. Kompanya, ahente o distributor ng gamot, lokal man o dayuhan. Bawal ang direkta o indirektang sabwatan sa mga opisyal ng gobyerno sa pagbili, pagbahagi at pagbenta ng mga gamit para sa modernong FP. Saang antas ng sistemang pangkalusugan puwedeng makakuha ng serbisyong RH? Ayon sa Implementing Rules and Regulations, ilalatag ng DOH at mga lokal na gobyerno ang Service Delivery Network—mga provider at serbisyong ibibigay—mula barangay health station hanggang ospital. Narito ang minimum na serbisyong RH sa bawat antas: Barangay health station (BHS) • Impormasyon tungkol sa FP, tamang panganganak at magpapaanak, nutrisyon sa bata, pagpapasuso, pangangalaga sa buntis at kasisilang na sanggol, kalusugan at RH ng kabataan, atbp. • Pagkausap at pagpayo (counseling) • Pagpapasimula at pag-dispense ng mga injectable, pills, condom, gamit sa natural FP, bakuna, bitamina't mineral, atbp. Mga health professional na nakapagsanay ang gagawa. • Pagpapatuloy ng pag-supply ng pills at condom ng mga boluntaryong tauhan (mga BHW atbp.) • Referral sa tubal ligation, vasectomy, komplikadong pagbubuntis at iba pang hindi kaya ng BHS • Pagkilala, tala, ulat at refer ng mga pandarahas sa kababaihan, bata at katulad na kaso Iba pang pagamutan para sa primary care gaya ng RHU (rural health unit) o malaking health center • Lahat ng nagagawa ng BHS • Pagkausap, pagpayo at referral sa hirap magbuntis, kabataang may problema sa RH, may problema sa pag-iisip • Pagkabit at tanggal ng IUD • Pangangalaga sa iba’t ibang sakit ng mga bata • Screening at paglunas ng mga impeksyon sa ari o mula sa pagtatalik • Para sa mga babaeng nagpalaglag, pagkilala, paglunas at referral, na hindi mapanghusga • Iba’t ibang screening, gaya ng Pap smear, eksaminasyon sa suso, atbp. • Pagsisikap na magawa pa ito, ayon sa pangangailangan ◦ Pagpapaanak; prenatal at postnatal na pangangalaga ◦ Pangangal

Last Update: 2014-10-17
Usage Frequency: 1

Reference: Anonymous

Tagalog

Mao Lang gihapon nag agwanta sa ka maayong itsura unsa man mahitabo nimo ng anong aw naman ka managid

Cebuano

Mao Lang gihapon nag agwanta sa ka maa yong itsura unsa man mahitabo nimo nganong wa naman ka managod

Last Update: 2014-08-09
Usage Frequency: 1

Reference: Anonymous

Tagalog

tol kuya may DFI acc ka? kuya dba may DFI acc ka? DFI acc special force? oki daliah na ahh oi salamat] puta yun pag na huron man sa ako madalion pag ako nag huiron awaton anghelo

Cebuano

tol kuya may DFI acc ka? kuya dba may DFI acc ka? DFI acc special force? oki daliah na ahh oi salamat] puta yun pag na huron man sa ako madalion pag ako nag huiron awaton anghelo

Last Update: 2013-10-26
Usage Frequency: 1

Reference: Anonymous

Tagalog

Pagpe-presyo mga diskarte SA Karne industriya Palatanungan Ang pag-aaral na ito ay isinasagawa upang pag-aralan ang mga diskarte sa pagpepresyo sa karne industriya sa Tandag City, Surigao del Sur. Ang 'sagot ng mga sumasagot sa mga tanong ay itinuturing na may sukdulan pagiging kompidensiyal. INSTRUCTION: Mangyaring sagutin ang tanong sa maingat at suriin () sa kahon sa iyong piniling sagot sa ibaba. Bahagi I. tumutugon Profile Pangalan: Address: Edad () 18 at ibaba () 31-35 () 19-25 () 36-40 () 26 - 30 () 41 at sa itaas Kasarian () Lalaki () Babae Civil Katayuan () Single () balo () Separated Buwanang Kita () 1,000-4,999 () 5.000 - 9999 () 10,000-14,000 () 15,000-20,000 Iba, mangyaring tukuyin: _______________________ Bahagi II. 1. Ano ang katayuan ng karne industriya sa mga tuntunin ng: 1.1 varieties ng karne () Baboy () Manok () Carabeef () Beef Iba, mangyaring tukuyin: _____________________ 1.2source ng industriya ng karne () Nang direkta mula sa mga magsasaka () Namamakyaw sa pampublikong merkado () Namamakyaw sa labas ng pampublikong market Iba, mangyaring tukuyin: _______________________ 2. kung ano ang pagpepresyo diskarte sa trabaho sa pamamagitan ng ang mga sumasagot? () Kaugalian pagpepresyo-kapag may mga tagatingi nagtatakda ng mga presyo para sa mga kalakal at serbisyong at humingi ng mapanatili ang mga presyo sa isang pinalawig na tagal ng panahon. () Pagpepresyo ng variable-ginagamit kapag ang mga pagkakaiba sa pangangailangan at lakas ng gastos sa mga tagatingi upang baguhin ang mga presyo sa isang medyo predictable paraan. () Kakayahang umangkop pagpepresyo-ang pagsasaayos ng presyo na batay sa mga customer interes, presyo kakumpitensya, isang nakaraang relasyon sa mga customer ng kakayahan bargaining. () One-presyo patakaran-mga tagatingi ang mga singil sa lahat ng mga customer ang parehong presyo para sa isang item. () Ng maramihang-unit pagpepresyo ang presyo ng bawat unit sa maramihang yunit na pakete ay mas mababa ang presyo ng bawat unit kung ito ay ibinebenta nang paisa-isa. 3. Ano ang mga problema matugunan kasama ng kanilang mga negosyo? () Kakulangan ng kabisera mula sa negosyo () Hindi kasiyahan ng mga customer () Kakulangan ng suplay () Mas mababang kalidad ng produkto Salamat sa iyo para sa nagpapahintulot sa amin upang magsagawa ng survey na ito at para sa pagbigay sa amin ng iyong oras upang sagutin ang palatanungan. Nang wala ang iyong suporta sa pag-aaral na ito ay hindi matagumpay.

Cebuano

Sa tanan Kagul.anan siyay kalipayan isulti Lang kaniya ang tanan

Last Update: 2013-03-11
Usage Frequency: 1

Reference: Anonymous

Tagalog

Hahay kalaay vha ngare uiept Bsan nag net lay lng japhun lag kaau Maypagnamugus qoh nga d qoh muuban dah Nalingaw pha unta qoh

Cebuano

aw

Last Update: 2012-12-27
Usage Frequency: 1

Reference: Anonymous

Tagalog

At narito, may isang lalake sa Jerusalem, na nagngangalang Simeon; at ang lalaking ito'y matuwid at masipag sa kabanalan, na nag-aantay ng kaaliwan ng Israel: at sumasa kaniya ang Espiritu Santo.

Cebuano

Ug didtoy usa ka tawo sa Jerusalem nga ginganlan si Simeon, ug kining tawhana matarung ug masimbahon, nga nagpaabut sa paglipay sa Israel, ug ang Espiritu Santo diha kaniya.

Last Update: 2012-05-05
Usage Frequency: 1

Reference: Anonymous

Tagalog

Nag-aararo bagang lagi ang mang-aararo upang maghasik? Kaniya bagang laging binubungkal at dinudurog ang kaniyang lupa.

Cebuano

Kadtong nagadaro aron sa pagpugas nagadaro ba sa kanunay? kanunay ba siya nga nagabungkag ug nagapakaras sa iyang yuta?

Last Update: 2012-05-05
Usage Frequency: 1

Reference: Anonymous

Tagalog

Pagka sila'y nag-init, aking gagawin ang kanilang kapistahan, at akin silang lalanguhin, upang sila'y mangagalak, at patutulugin ng walang hanggang pagtulog, at huwag mangagising, sabi ng Panginoon.

Cebuano

Sa diha nga abuton sila ug kainit, buhaton ko ang ilang mga kombira, ug sila hubgon ko, aron sila magakalipay, ug matulog sa pagkatulog nga walay katapusan, ug dili na mahigmata, nagaingon si Jehova.

Last Update: 2012-05-05
Usage Frequency: 1

Reference: Anonymous

Tagalog

Sapagka't ganito ang sabi ng Panginoon na lumikha ng langit, na siyang Dios na nag-anyo sa lupa at gumawa niyaon, na kaniyang itinatag, at hindi niya nilikha na sira, na kaniyang inanyuan upang tahanan: ako ang Panginoon; at wala nang iba.

Cebuano

Kay kini mao ang giingon ni Jehova nga nagbuhat sa mga langit, ang Dios nga nag-umol sa yuta ug naghimo niini, nga nagtukod niini ug nagbuhat niini nga walay nakawang, nga nag-umol niini aron pagapuy-an: Ako mao si Jehova; ug wala nay lain.

Last Update: 2012-05-05
Usage Frequency: 1

Reference: Anonymous

Tagalog

Gayon ma'y sinasabi ninyo, Bakit hindi dinadala ng anak ang kasamaan ng ama? Pagka ginawa ng anak ang tapat at matuwid, at nag-ingat ng lahat na aking palatuntunan, at isinagawa, siya'y walang pagsalang mabubuhay.

Cebuano

Ngani umingon kamo: Ngano man nga ang anak nga lalake dili magapas-an sa kasal-anan sa amahan? Sa diha nga ang anak nga lalake makabuhat nianang nahasubay sa balaod ug matarung, ug nagbantay sa tanan ko nga kabalaoran, ug nagbuhat niana, siya sa pagkamatuod mabuhi.

Last Update: 2012-05-05
Usage Frequency: 1

Reference: Anonymous

Tagalog

Panumbalikan mo ako, at maawa ka sa akin; sapagka't ako'y nag-iisa at nagdadalamhati.

Cebuano

Lingia ako ug malooy ka kanako; Kay ako biniyaan ug sinakit.

Last Update: 2012-05-05
Usage Frequency: 1

Reference: Anonymous

Tagalog

Sila'y nag-iisip ng pagapi at naglalabas ng kasamaan, at ang kanilang kalooban ay naghahanda ng pagdaraya.

Cebuano

Manamkon sila ug kalapasan ug manganak ug kasal-anan, Ug ang ilang kasingkasing magaandam ug iglilimbong.

Last Update: 2012-05-05
Usage Frequency: 1

Reference: Anonymous

Tagalog

Akin ba kayang ipinaglihi ang buong bayang ito? ipinanganak ko ba upang iyong sabihin sa akin, Kandungin mo sila sa iyong kandungan, na gaya ng nag-aalagang magulang na kinakandong ang kaniyang batang pasusuhin, sa lupain na iyong isinumpa sa kanilang mga magulang?

Cebuano

Gipanamkon ko ba kining tibook nga katawohan? ug nanganak ba ako kanila aron magaingon ka kanako: Dad-a sila sa imong sabakan, ingon sa nagaalima nga amahan nga nagadala sa bata nga masuso, ngadto sa yuta nga gipanumpa mo sa ilang mga ginikanan?

Last Update: 2012-05-05
Usage Frequency: 1

Reference: Anonymous

Tagalog

Ang inyong mga bangkay ay mangabubuwal sa ilang na ito; at yaong lahat na nangabilang sa inyo ayon sa inyong kabuoan ng bilang, mula sa dalawang pung taong gulang na patanda na nag-upasala laban sa akin,

Cebuano

Niini nga kamingawan mangapukan ang inyong mga lawas nga patay; ug ang tanang mga naisip kaninyo, sumala sa tanan ninyong gidaghanon, gikan sa kaluhaan ka tuig ang kagulangon ug ngadto sa itaas, kadto nga nanagbagulbol batok kanako,

Last Update: 2012-05-05
Usage Frequency: 1

Reference: Anonymous

Add a translation

Get a better translation with human contributions



Report Abuse  | About MyMemory   | Contact Us


MyMemory in your language:  Italiano |  Español |  Français |  Deutsch |  Nederlands |  Svenska |  Português |  Русский |  日本語 |  汉语 |  한국어 |  Türkçe |

We use cookies to enhance your experience. By continuing to visit this site you agree to our use of cookies. Learn more. OK